ABD’de sandıktan eşek çıktı, fil kaybetti! | Cihan Yıldız

Trump, klasik anlamda bir “topal ördek” durumuna düşmüş değil. Kongre’deki çoğunluğu kaybetmesi, elindeki iktidar araçlarının tamamını kaybettiği anlamına gelmiyor.

ABD’de eşek-fil mücadelesinden bu kez eşek galip çıktı.

Aslında eşeğin kazanması beklenmedik bir sonuç değildi. Bütün kamuoyu yoklamaları (bu kez gerçekten yanılmadılar!) mavi dalganın yükselişini haber veriyordu. Hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da Demokratların çoğunluğu sağlayacağı öngörülüyordu. Yani eşek tepecekti. Nitekim öyle de oldu!

Cumhuriyetçilerin en güçlü kalelerinden biri olarak bilinen Texas gibi bir eyalette bile Demokratlar önemli başarılar elde etti. Cumhuriyetçilerin geleneksel kalelerinde ciddi kayıplar yaşandı. Seçim sonuçları, Cumhuriyetçi seçmen tabanının bir bölümünün sandığa gitmediğini, bir bölümünün ise Latin kökenli seçmenler başta olmak üzere farklı toplumsal kesimlerle birlikte Demokrat adaylara yöneldiğini ortaya koydu.

Bütün bunlar, Trump’ın kendi seçmen tabanında da ciddi bir hoşnutsuzluğun biriktiğine işaret ediyor.

Peki, neden?

Bu sonucun ortaya çıkmasında birçok etken sıralanabilir: İran savaşı, ICE (ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi) eliyle göçmenlere yönelik sürdürülen baskı, gözaltı ve sınır dışı etme politikaları, faşist yönetime karşı giderek büyüyen toplumsal tepki, demokratik hak ve özgürlüklerin sistematik biçimde kısıtlanması… Trump ve yönetim kademesinin faşist karakteri ve ABD’yi faşist bir hatta sürükleme yönündeki politikaları, toplumdaki tepkinin büyümesinde önemli bir rol oynadı. Bütün bunların seçim sonuçları üzerinde etkili olduğu kuşkusuz.

Ancak seçmen davranışını belirleyen temel etkenlerden biri, belki de en önemlisi, ekonomiydi. Yükselen enerji fiyatları, artan enflasyon, hayat pahalılığı, düşen alım gücü ve giderek ağırlaşan geçim sıkıntısı halkın gündelik yaşamını doğrudan etkiliyordu. Barınmadan ulaşıma, gıdadan enerjiye kadar temel ihtiyaçların maliyetindeki artış, geniş kesimlerin ekonomik yükünü ağırlaştırdı. Siyasi tartışmaların ve dış politika gerilimlerinin ötesinde, insanların günlük yaşamlarında hissettikleri bu ekonomik sorunlar da sandıktaki tercihlerine yansıdı.

“It’s the economy, stupid!” ekonomi, aptal!

Trump’ın ucuzluk ve refah vaatlerine rağmen halkın gündelik yaşamı giderek pahalılaştı. Artan enflasyon, konut, gıda ve enerji giderleri, yükselen benzin fiyatları ve ağırlaşan geçim sıkıntısı, emekçi halkın yaşam koşullarını daha da kötüleştirdi. Milyonlarca insan geçim derdiyle boğuşurken bir avuç süper zenginin servetine servet katması; iktidar çevresinde sergilenen gösterişli lüks ve tüketim hayatı, açık rüşvet, yolsuzluk, nepotizm ve devlet gücünün kişisel çıkarlar uğruna kullanılması, Cumhuriyetçi seçmen tabanındaki hoşnutsuzluğu da büyüttü.

Kısacası, Trump’ın ekonomik refah vaatleriyle halkın yaşadığı gerçeklik arasındaki derin uçurum sandığa yansıdı. Seçmenlerin önemli bir bölümü, kendi yaşam koşullarında vaat edilen iyileşmeyi göremedi. Buna karşılık iktidarın, emekçi halkın sorunlarını çözmek yerine zenginlerin servetini ve çıkarlarını korumaya öncelik verdiğine tanık oldu. Böylece ekonomik hoşnutsuzluk, Trump yönetimine yönelik toplumsal tepkinin en önemli kaynaklarından biri hâline geldi.

Peki, demokrasi mi kazandı, faşizme karşı mücadele mi?

Seçim sonuçlarını bu şekilde yorumlayanların sayısı az değil. Ancak meseleye sınıfsal ve sistemsel açıdan baktığımızda karşımıza farklı bir gerçek çıkıyor: Kazanan, ABD emperyalist-kapitalist sisteminin Demokrat Parti tarafından temsil edilen kesimidir.

Demokratların seçim başarısını, demokrasi ile faşizm arasındaki mücadelenin kesin bir zaferi olarak değerlendirmek, ABD siyasetinin sınıfsal karakterini gözden kaçırmak olur. Çünkü Cumhuriyetçilerle Demokratlar arasındaki mücadele, aynı zamanda ABD egemen sınıflarının farklı kesimleri arasındaki iktidar, yönetim ve çıkar çatışmasının da bir ifadesidir.

Elbette bu seçimlerde tarihsel açıdan önemli gelişmeler de yaşandı. Daha önce bu makamlarda temsil edilmeyen toplumsal kesimlerden birçok isim önemli görevlere seçildi. Bunların başında şu isimler geliyor:

1. Keisha Lance Bottoms: ABD tarihinde vali seçilen ilk siyah kadın ve Georgia’nın ilk siyah kadın valisi.

2. Deb Haaland: ABD tarihinde vali seçilen ilk Yerli Amerikalı kadın ve New Mexico’nun ilk Yerli Amerikalı kadın valisi.

3. Gina Hinojosa: Texas’ın ilk Latin kökenli kadın valisi.

4. Aaron Ford: Nevada’nın ilk siyah valisi.

5. David Crowley: Wisconsin’in ilk siyah valisi.

6. Byron Donalds: Florida’nın ilk siyah valisi. Cumhuriyetçi Parti’den seçildi.

7. Abdul El-Sayed: Michigan’dan ABD Senatosuna seçilen, ülke tarihinin ilk Müslüman senatörü.

8. Chris Pappas: New Hampshire’dan ABD Senatosuna seçilen ilk açık eşcinsel erkek senatör.

9. Peggy Flanagan: Minnesota’dan ABD Senatosuna seçilen ilk Yerli Amerikalı kadın.

10. Amy Klobuchar: Minnesota’nın ilk kadın valisi.

11. Amy Acton: Ohio’nun seçimle göreve gelen ilk kadın valisi.

12. Xavier Becerra: California’nın ilk Latin kökenli valisi.

Temsilciler Meclisi’nde Demokratların çoğunluğu sağlamasıyla birlikte Hakeem Jeffries’in Ocak ayında Meclis Başkanlığına seçilmesi bekleniyor. Seçilmesi hâlinde ABD tarihinde bu göreve gelen ilk siyah siyasetçi olacak. Böylece ABD siyasetinde bir başka tarihsel eşik daha aşılmış olacak.

Bütün bu gelişmeler, siyasi temsil ve görünürlük açısından kuşkusuz önem taşıyor. Tarih boyunca ayrımcılığa, dışlanmaya ve eşitsizliğe maruz bırakılmış toplumsal kesimlerden insanların yönetim kademelerinde yer alması küçümsenemez. Bu sonuçlar, siyasi temsil alanındaki yerleşik engellerin aşılması bakımından anlamlı gelişmelerdir.

Ancak farklı kimliklerden insanların seçilmesi, tek başına toplumsal ve sınıfsal ilişkilerin değiştiği anlamına gelmez. Bir siyasetçinin siyah, Latin kökenli, Müslüman, kadın ya da eşcinsel olması, hangi sınıfın çıkarlarını temsil ettiğini kendiliğinden belirlemez. Asıl önemli olan; hangi ekonomik ve siyasi sistemi savunduğu, sermaye karşısındaki tutumu ve emekçi halkın sorunlarına nasıl yaklaştığıdır.

Kimlikler önemlidir; ancak siyasi ve sınıfsal konum da belirleyicidir. Seçilenlerin etnik, dinsel, cinsel ve toplumsal kimlikleri ne kadar farklı olursa olsun, temsil ettikleri siyasi çizgiye ve savundukları ekonomik düzene bakmak gerekir. Bu isimler de farklı kimliklerine rağmen ABD kapitalist-emperyalist sisteminin siyasal sınırları içerisinde hareket ediyor.

Dolayısıyla temsil alanında yaşanan bu tarihsel ilerlemeleri tek başına demokrasinin zaferi, sistemin demokratikleşmesi ya da ABD’nin sınıfsal karakterinin değişmesi olarak değerlendirmek doğru değildir. Yönetim kademelerinde farklı kimliklerin temsil edilmesi başka, iktidarın sınıfsal karakterinin değişmesi başkadır.

Emekçi halklar açısından asıl mesele, yönetenlerin kimliğinden önce kimin çıkarlarını temsil ettikleri ve hangi düzeni savunduklarıdır. Çünkü siyasi temsilin biçimi değişse de ekonomik ve toplumsal düzenin sınıfsal temelleri değişmeyecektir.

Siyasette ne değişecek?

Fazla bir şey değil!

Değişecek olan, seçimler yoluyla bir şeylerin değişebileceğine ilişkin umudun yeniden canlanması olacak. Ancak sandıkta ortaya çıkan sonuçlarla gerçek bir toplumsal dönüşüm arasındaki mesafe oldukça büyük.

Trump’ın başkanlık görevini sürdürmesine daha iki yıl var. Seçim sonuçlarıyla birlikte Kongre’deki çoğunluğu ve yasama sürecini kontrol etme imkânı önemli ölçüde zayıfladı. Ancak yürütme gücü hâlâ elinde. Başkanlık yetkilerini, kararnameleri ve yürütme mekanizmalarını kullanarak kendi politikalarını sürdürme olanağına sahip.

Trump, klasik anlamda bir “topal ördek” durumuna düşmüş değil. Kongre’deki çoğunluğu kaybetmesi, elindeki iktidar araçlarının tamamını kaybettiği anlamına gelmiyor. Aksine, önümüzdeki dönemde başkanlık yetkilerine daha fazla başvurması, Kongre ve diğer devlet kurumlarıyla çatışmayı derinleştirmesi ve kendi siyasi gündemini dayatmaya çalışması ihtimal dâhilinde.

Seçim sonuçları Trump’a ve Trumpizme önemli bir siyasi darbe vurdu. Ancak onları ortadan kaldırmadı. Trump iki yıl daha başkanlık koltuğunda oturacak. Üstelik iktidarının son döneminde, siyasi mirasını ve kendisinden sonrasını düşünmekten çok, “Benden sonrası tufan!” anlayışıyla hareket etmesi de ihtimal dışı değil.

Dahası, Trumpizm yalnızca Trump’ın kişiliğinden ibaret değil. ABD’de faşistleşme eğilimlerinin, ırkçılığın, göçmen düşmanlığının, militarizmin, faşist yönetim anlayışının ve sermayenin sınırsız egemenliğinin siyasi ifadesi olan Trumpizm, Trump’ın siyasi ömründen çok daha uzun süre varlığını sürdürebilecek bir olgu.

Çünkü Trumpizm, yalnızca bir kişinin iktidar hırsını değil, kapitalist-emperyalist sistemin derinleşen krizinin ürettiği siyasi ve toplumsal yönelimleri de ifade ediyor. Dolayısıyla Trump’ın seçim yenilgisi, bu eğilimlerin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Onları besleyen ekonomik, toplumsal ve siyasi koşullar varlığını koruduğu sürece Trumpizm de farklı biçimler altında yeniden üretilebilir.

Trump’ı seçimlerde geriletmek önemlidir. Ancak Trumpizmi ve onu besleyen kapitalist-emperyalist düzeni geriletmek, çok daha köklü ve uzun soluklu bir mücadeleyi gerektiriyor. Çünkü sandıkta değişen siyasi dengeler, ancak örgütlü toplumsal mücadeleyle gerçek bir dönüşümün önünü açabilir.

Sandıkta kazanılan seçim, sistemin değiştiği anlamına gelmez!

ABD’de işçi sınıfının, emekçilerin, ezilenlerin, göçmenlerin ve sömürülen bütün kesimlerin gerçek kurtuluşu, iktidarın Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçmesiyle sağlanamaz. Çünkü sorun yalnızca iktidardaki partinin değişmesi değil, her iki partinin de üzerinde yükseldiği kapitalist-emperyalist düzendir.

Bu düzenin ürettiği eşitsizlikleri, sömürüyü, ırkçılığı, militarizmi ve emperyalist saldırganlığı ortadan kaldırmak, sandıkta elde edilen seçim başarılarıyla mümkün değildir. Bunun yolu, işçi sınıfının bağımsız siyasi mücadelesinin, emekçilerin örgütlü gücünün ve devrimci toplumsal hareketin geliştirilmesinden geçiyor.

Trumpizm seçimler yoluyla geriletilebilir, iktidar alanı daraltılabilir. Ancak onu besleyen ekonomik, toplumsal ve siyasi koşullar varlığını sürdürdüğü müddetçe, kapitalist-emperyalist düzenin başka biçimlerde üreteceği sistem varlığını sürdürecektir.

Bu nedenle mesele yalnızca Trump’ı iktidardan uzaklaştırmak değil, Trumpizmi ortaya çıkaran ve besleyen düzenin kendisini hedef almaktır. ABD’de faşistleşme eğilimlerine, ırkçılığa, sömürüye ve emperyalist saldırganlığa karşı mücadele seçim dönemleriyle sınırlı kalamaz. Bu mücadele, emekçi halkların bağımsız örgütlenmesi ve devrimci sınıf mücadelesiyle büyütülmelidir.

Trumpizmi ve ABD’deki faşistleşmeyi tarihin çöplüğüne gönderecek olan, sandık hesaplarıyla sınırlı bir siyaset değil, kapitalist-emperyalist düzene karşı emekçi halkların devrimci mücadelesidir!

Çünkü düzen değişmeden gerçek kurtuluş olmaz. O düzeni tarihe gömecek olan devrimdir. Başka hiçbir şey değil!

Cihan Yıldız – 12.11.2026

Tags: Cihan Yıldız