60 yıl sonra NATO’ya yine hayır! | Doğan Özgüden

Türkiye’de de NATO teslimiyetine karşı tıpkı ‘Boyun Eğmeyen Fransa Partisi’ lideri Mélenchon’unki gibi cesur bir ses yükselebilecek mi?

ABD’deki son yerel seçimlerin sonuçları Trump’ın ırkçı, faşizan ve emperyalist politikalarına Amerikan emekçilerinin isyanını tartışma götürmez şekilde belgelerken, haftalardır özellikle genç kuşakların kitlesel protesto gösterilerine sahne olan Avrupa Birliği üyesi ülkelerde de NATO güdümlü iktidarları sarsan değişimler yaşanıyor.

NATO’nun genel merkezini barındıran Belçika’da Başbakan De Wever’in, koalisyon partileri arasında aylardır süregelen 2027 bütçesi pazarlıklarında bir anlaşma sağlanamayınca Kral’a istifasını sunmasının ardında da NATO’nun dayatmaları bulunuyor.

Haziran 2025’te Lahey’de yapılan NATO zirvesi, her üye devletin gayri safi milli hasılanın en az yüzde 2’sini askeri harcamalara ayırmasını öngören bağlayıcı bir karar almıştı.

Bunu üzerine Belçika Hükümeti de, Milliyetçi Flaman partisi N-VA’nın liderlerinden biri olan Milli Savunma Bakanı Francken’in dayatmalarıyla 2035 yılına kadar 34 Milyar Euro’yu aşan bir askeri yatırım programını kabul etmişti. Bu programın içinde, geçen seneki Ankara ziyareti sırasında Anıt Kabir’deki Atatürk’ün mozolesi önünde diz çöken Francken’in Türkiye savaş sanayii ile kapsamlı bir işbirliği de yer alıyor.

Francken geçen ay daha da ileri giderek, son zamanlarda artan protesto gösterilerini bastırmak için, emniyet kuvvetlerinin yanı sıra, Belçika Ordusu içinde “Jandarma 2.0” adı altında özel birlikler oluşturma projesini de dayatmış bulunuyor.

Belçika Kralı’nın istifayı reddetmesi üzerine Başbakan De Wever, Flaman sosyalistlerinin Vooruit’i de dahil, koalisyon üyesi partilere, askeri yatırımlara dokunmadan sosyal harcamalarda kısıntı yapmayı öngören bütçeyi kabul ettirmeye çalışacak.

Belçika’da bu gelişmeler olurken, Avrupa Birliği’nin ve NATO’nun en büyük ülkelerinden biri olan Fransa’da NATO’yu hedef alan önemli bir gelişme yaşandı.

Gelecek yılın 18 Nisan ve 2 Mayıs tarihlerinde düzenlenecek olan iki aşamalı cumhurbaşkanı seçiminde büyük mücadelenin aşırı sağcı Ulusal Birlik Partisi (RN) ‘nin adayı Marine Le Pen ile Boyun Eğmeyen Fransa Partisi (LFI) ‘nın adayı Jean Luc-Mélenchon arasında geçeceği şimdiden belli oldu.

Jean-Luc Mélenchon geçen cumartesi günü Le Bourget kentindeki ilk kitlesel mitinginde, iktidara gelirse ilk aşamada Fransa’yı NATO’nun entegre komutanlığından derhal çekeceğini, ardından da NATO üyeliğine son vereceğini açıkladı.

Mélenchon’un bu açıklaması beni tam 60 yıl geriye götürdü…

Fransa Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle, 21 Şubat 1966’da düzenlediği bir basın toplantısında Fransa’nın askeri entegrasyondan çekilme niyetini kamuoyuna açıklamış, 7 Mart 1966’da da ABD Başkanı Lyndon B. Johnson’a Fransa’yı NATO’nun entegre askeri komutasından çekme kararını bildirerek Fransız topraklarında konuşlanmış ABD ve Kanada silahlı kuvvetlerinin geri çekilmesini talep etmişti.

Bunun üzerine Fransa topraklarında bulunan yaklaşık, çoğunluğu Amerikalı olmak üzere, 64.000 yabancı asker ve sivil personel ile bunlara ait 30 askeri üs ülkeyi terk etmek zorunda kalmıştı.

NATO’nun o dönem Paris’te bulunan genel merkezi ve askeri karargahı (SHAPE) de Belçika’nın başkenti Brüksel’e taşınmıştı. Fransa, tam 43 yıl ayrı kaldıktan sonra, 7 Kasım 2007’de dönemin sağcı cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin kararıyla NATO’nun entegre komutasına yeniden katılacaktı.

Fransa’nın NATO’dan ayrılışı, Demirel Hükümeti tarafından büyük tepkiyle karşılanmıştı. Türkiye, De Gaulle’ün kararı sonrası NATO’ya ve Washington’ın güvenlik şemsiyesine olan bağlılığını en üst düzeyde teyit etmiş, Fransa’nın boşalttığı askeri organizasyon şemalarının yeniden yapılandırılması ve NATO unsurlarının Belçika’ya taşınması süreçlerine tam destek vermişti.

Fransa’nın NATO’dan ayrılışından iki yıl sonra, Fransa Cumhurbaşkanı De Gaulle 25-30 Ekim 1968 tarihlerinde Türkiye’ye resmi bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu, bir Fransa Cumhurbaşkanı’nın Türkiye’ye yaptığı ilk ziyaretti.

Gerek Fransa’nın NATO’dan ayrılışı, gerekse De Gaulle’ün iki yıl sonra Türkiye’yi ziyareti, anti-emperyalist ve sosyalist hareketin giderek daha da güçlendiği bir döneme denk geldiğinden ülkede büyük yankı yaratmıştı.

Genç yaşta NATO’nun Türkiye’ye dahil edilmesi için çevrilen tüm manevraları yakından izlemiş ve bunun acı sonuçlarını da yaşamış bir gazeteci olarak her iki olay da benim için büyük önem taşıyordu.

Kore’ye 1950’de 4500 mevcutlu bir Tugay göndermenin ve de 1951’de kitlesel Komünist Tevkifatı’nı başlatmanın ödülü olarak Türkiye’nin NATO’ya katılım protokolü 17 Ekim 1951’de imzalanmış, Türkiye Büyük Millet Meclisi de, muhalefetteki CHP’nin de desteğiyle NATO’ya üyeliği öngören yasayı 18 Şubat 1952’de onaylamıştı. Altı ay sonra da, 18 Ağustos 1952’de, İzmir’in, Türkiye’nin de katıldığı NATO’nun güneydoğu karargahlarının merkezi olması kararlaştırılmıştı…

“NATO’ya, CENTO’ya bağlıyız!” anonsuyla yapılan 27 Mayıs 1960 darbesinin hazırlığından, NATO Güney-Doğu Kara Kuvvetleri Karargahı’ndaki Amerikalı komutan, subay ve assubaylar tamamen haberdardı… Türk subaylarının NATO Karargahı daktilolarında mumlu kağıda yazdıkları bildiriler yine karargahın teksir makinelerinde onların gözleri önünde çoğaltılıyordu.

O sırada Genelkurmay’ın NATO dairesi sorumlusu olan Kurmay Albay Alparslan Türkeş sık sık İzmir’e gelerek NATO Karargahı’nda görüşmeler yapıyordu. Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan ayrılarak İzmir Karşıyaka’daki evine çekilmiş olan Orgeneral Cemal Gürsel ile de darbe öncesi bağlantıları yine Türkeş kuruyordu.

Darbe sonrası 60’lı yıllarda hem Türkiye İşçi Partisi’nin militanı, hem de Akşam Gazetesi’nin ve Ant Dergisi’nin yöneticisi olarak paylaştığım belgeler, yazdığım yazılar ve yayımladığım kitaplarla hep NATO’ya karşı mücadelenin saflarında yer aldım.

Türkiye İşçi Partisi, 1962’de Mehmet Ali Aybar’ın başkanlığında ülke çapına örgütlenmeye başladığında, ABD emperyalizmine teslimiyete ve NATO üyeliğine her daim karşı çıkmış, bu mücadeleyi 1965’den itibaren Meclis’e de taşımıştı.

60’lı yılların DİSK önderliğindeki devrimci sendikaları ve 68 direnişini gerçekleştiren devrimci gençlik örgütleri de ABD emperyalizmine ve NATO’ya karşı mücadeleyi ülke boyutunda canlı tutmuşlardı.

Ne yazık ki, üzerinden 74 yıl geçtikten sonra NATO Türkiye’nin sadece silahlı kuvvetlerini değil, silah sanayiini de, sol dışındaki tüm siyasal yapılanmalarını da yönlendirmeye devam ediyor.

Bu konuda ayrıntılı bilgiler içeren “NATO’nun da, AB’nin de baş silahendazı!” başlıklı yazım Artı Gerçek’in 20 Haziran 2025 tarihli sayısında yayımlanmıştı. (https://artigercek.com/yazarlar/dogan-ozguden/natonun-da-abnin-de-bas-silahendazi-336994)

Ülkemizde “Terörsüz Türkiye” operasyonları sürüp giderken, Boyun Eğmeyen Fransa Partisi (LFI) ‘nın adayı Jean Luc-Mélenchon’un yaptığı gibi Türkiye’nin NATO’ya ve ABD emperyalizmine bağımlılığına son verecek güçlü sesler yükselebilecek mi?

NATO karşıtlığını her daim vurgulamış olan DEM Parti’nin ve sol partilerin toplam sayısal gücü, AKP-MHP ikilisinin ve onların dümensuyundaki partilerin emperyalizme ve NATO’ya teslimiyetine son vermeye yeterli değil.

Ya önümüzdeki genel seçimlere ana muhalefet partisi olarak katılacak Yeni Parti ve onun yakını CHP?

Yeni Parti’nin programında aynen “Ülkemizin Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği, AGİT ve NATO’daki etkinliği artırılacaktır” deniyor.

CHP’nin de, son kurultayda alınmış kararlarında da aynı terane: “Ülkemizin Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği, AGİT, NATO gibi Batı İttifakı’nın çatı kuruluşlarında güçlenecek etkin varlığı, uluslararası karar ve ilişkilerde ulusal çıkarlarımızın korunmasını sağlayacaktır.”

“Terörsüz Türkiye” diye yola çıkanların her şeyden önce NATO’nun dayattığı “Devlet Terörü”ne karşı çıkmaları, bu terörün kurbanlarını özgürlüğe ve normal yaşam koşullarına kavuşturmaları gerekiyor…

Onyıllardır NATO destekli devlet terörünün pençesindeki Türkiye insanı, bu partilerden de Jean Luc-Mélenchon’unki gibi bir ses bekliyor…

Seçtiklerimiz: Doğan Özgüden – Artı Gerçek – 09.11.2026

Tags: Doğan Özgüden