Şiir

Published on Ekim 6th, 2026

0

Kaçaklık günlerinde yazılan şiir: Gülümseyemeyen bir özgürlük | Enver Enli


Dün akşam eski el yazması notlarımın arasında, 2000 yılında Ankara’da yazdığım bu şiire rastladım. Sayfayı elime alınca yalnızca yıllar önce yazdığım dizelerle değil, o günlerin kendisiyle de karşılaştım.

O yıllarda kaçak yaşıyordum. İllegal yaşamın getirdiği tedirginlik, insanlarla görüşememenin yalnızlığı ve her an tetikte olma hâli gündelik hayatımın içindeydi. Bir yandan da cezaevlerinden gelen haberler, yaklaşan “Hayata Dönüş” operasyonlarının yarattığı gerginlik, ülkenin üzerine ağır bir hava gibi çökmüştü. Şiiri bugün yeniden okurken o atmosferi de hatırlıyorum.

“Gülümseyemeyen bir özgürlük benimkisi” dizesi, o dönemin içimde bıraktığı duyguyu anlatıyor. Dışarıda olmak, özgürce yaşamak anlamına gelmiyordu. Kaçaklık, insanı hem kendi hayatından hem de sevdiklerinden uzak düşürebiliyor. İçinde bulunduğunuz sessizlikte, paylaşamadığınız şeyler büyüyor; kalem ve kâğıt da bazen insanın kendine ulaşabildiği tek yer oluyor.

“Kalemim ürkek, dizeler küskün” diye yazmışım. Şiirin ilk dizelerindeki hasret, çile ve parçalanmışlık, o günlerin duygusunu taşıyor. “Seyyahlığın zor yanında yırttım kabuğunu çilenin” derken, yolculuğun gönüllü bir arayıştan çok, zor koşullar içinde sürüp giden bir hayata dönüştüğünü anlatmışım. Bu güzergâhta bedenin uyuşması da yalnızca yorgunluk değil; uzun süreli tedirginliğin insanda bıraktığı iz gibi geliyor bana.

Şiirin ortasında bozkırın ve müziğin sesi yükseliyor:

Bir uzun hava dinlemek istiyorum şimdi
Bağır bağır bozlak bozkır tezenesinde

Kaçaklığın sessizliği içinde, insanın belleğinde bazen bir uzun hava çınlıyor. Bozlakta duyulan keder ve direnç, bana uzak düşülen memleketi, toprağın sesini hatırlatıyor. Şiirdeki ırmak, kuş ve paramparça uçurtma imgeleri de bu sıkışmışlığın içinden bir çıkış, biraz olsun maviliğe ulaşma isteği taşıyor.

Şiirin sonuna doğru kişisel acıyla ülkenin yaşadığı sancı birbirine yaklaşıyor:

Ellerim nasır nasır sancı ülkem gibi…

Bu dizeyi bugün okuyunca, kendi yorgunluğumu anlatırken ülkenin içinde bulunduğu ağır dönemi de içimde taşıdığımı görüyorum. Hayata Dönüş operasyonlarının arifesinde cezaevleri ve dışarısı arasında dolaşan korku ve belirsizlik, şiirin arka planında duruyor.

El yazmasındaki düzeltmeler, sözcüklerin ve dizelerin arayışını da gösteriyor. Yıllar sonra bu sayfayı bulmak, geçmişi olduğu gibi geri getirmedi; ama o günlerde neye tutunduğumu hatırlattı. Şiir, yazıldığı dönemin sessizliğinden bugüne ulaşan bir ses. Aradan geçen zaman, o sesi susturmamış; ona yeni bir anlam katmış…

“Gülümseyemeyen Bir Özgürlük”

Hırçınına düştü yolum hasretin
Seyyahlığın zor yanında yırttım kabuğunu çilenin
Gülümseyemeyen bir özgürlük benimkisi
Kalemim ürkek, dizeler küskün
Ve ben bulanık bir deniz
Ve paramparça
         hasretim
               özlediğim…

Düşündükçe hırçınlaşan yakan bam telimi…
Bir uzun hava dinlemek istiyorum şimdi
Bağır bağır bozlak bozkır tezenesinde
Bir ırmak bentlerini yok eden yıkan
Bir kuş maviliklerde süzülen
Ya da paramparça bir uçurtma
              acıları iplemeyen…

Ben neyim kimim
Kimin nesiyim
Bu güzergâhta uyuşmuşken bedenim
Serhoş muyum neyim…
Tuhaf bir sessizlik benimkisi
Bir acı yorgunluk
    dinginlik umut gibi
Bir sevda yanık
    öyle ki volkan gibi
Hırçınına düştü yolum
Yüreğim ateş gibi
Ellerim nasır nasır sancı ülkem gibi…

2000, Ankara
Enver Enli

Tags:


About the Author



Comments are closed.

Back to Top ↑