Makaleler

Published on Kasım 19th, 2026

0

Bahçeli’nin “demokratik siyaset”i ve Kürdistan hayaleti | Yusuf Karadaş


İktidar ortağı Bahçeli 15 Kasım’da yayımlanan 50 maddelik “terörsüz Türkiye” mesajında “Şiddetin sona erdiği zeminde siyaset, toplumun farklı meselelerini demokratik yollarla tartışabilmelidir” diyor ve AKP Sözcüsü Ömer Çelik de herkesi bu 50 maddeyi okumaya davet ediyordu. Oysa Bahçeli’nin mesajından iki gün sonra geçtiğimiz günlerde HEVBENDÎ (Kürdistan Ulusal İttifakı) adı altında bir ittifak oluşturan Kürt parti ve örgütlerine operasyon yapıldı ve aralarında PSK (Kürdistan Sosyalist Partisi) Genel Başkanı Bayram Bozyel’in de yer aldığı Kürt siyasetçiler gözaltına alındı. Böylece bu operasyonla “terörsüz Türkiye”de “demokratik siyaset”in sınırları bir kez daha kalın çizgilerle çizilmiş oldu: Herkes “demokratik siyaset” yapabilir ama “terörsüz Türkiye” hedefiyle uyumlu olma koşuluyla!

Kürdistan Ulusal İnisiyatifi, PÊLKURD, PDK-BAKUR, Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK), Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK) ve VEJÎN’in katılımıyla oluşturulan Kürdistan Ulusal İttifakının (HEVBENDÎ) kuruluşu 9 Kasım’da Diyarbakır’da ilan edilmişti. Bu ittifak, Kürt siyasetinin ana gücü olan PKK ve legal alanda HEP ile başlayıp bugün Dem Parti ile devam eden geleneğe karşı defalarca denenmiş ittifak girişimlerinden biri olarak değerlendirilebilir. Ancak bu kez iki yılını geride bırakmış olmasına rağmen devletin/Saray rejiminin çizdiği “terörsüz Türkiye” çerçevesi nedeniyle Kürt halkında ‘süreç’ konusunda ciddi bir güvensizliğin olduğunu ve bu ittifakın da bu güvensizliğe dayanmaya çalıştığını eklemek gerekiyor.

Bugün HEVBENDÎ’ye yapılan operasyon, devletin ve Saray rejiminin geçmişten bugüne Kürt sorunu karşısında nasıl bir politika izlediğini görünür kılan bir turnusol işlevi görüyor.

Kürt siyasetinin ana akımı olan HEP-DEP geleneğini sürdüren ve Kürt sorununun “demokratik cumhuriyet” ve “anayasal eşitlik” temelinde çözümünü savunan DBP-HDP’ye operasyon üstüne operasyonların yapıldığı, siyasetçilerin tutuklanıp belediyelere kayyımların atandığı dönemlerde Erdoğan iktidarı başta Kemal Burkay olmak üzere Yaşar Kaya, Serhat Bucak, Şerafettin Kaya gibi Kürt siyasetçilerin ülkeye dönüşlerinin ve yeni Kürt partilerinin kurulmasının önünü açıyordu. Kemal Burkay, “dönüş” için iktidar temsilcilerinin kendisini aradığını söylemiş ve İstanbul’da bir vali yardımcısı tarafından karşılanmıştı.

Öyleyse soralım: “demokratik cumhuriyet” diyen Kürt siyasetçiler cezaevlerine doldurulurken Kürt sorununun “federasyon” ya da “bağımsızlık” temelinde çözümünü savunan siyasetçiler neden davet ediliyordu?

Bu sorunun yanıtı bilenmez değildi: Erdoğan rejimi; bu siyasetçiler, kuracakları partiler ve oluşturacakları ittifaklar üzerinden eğer Kürt halkı içinde etki uyandırıp güç toplayabilirse Kürt siyasetinin bölüneceği ve zayıflatılacağı hesabını yapıyordu. Yani ilk bakışta çelişkili gibi görünse de aslında Kürt siyasetçileri, Kürtlerin ulusal talep ve mücadelesinin bölünüp ezilmesi için kullanmaya çalışıyordu.

Burada söylenenlerden bu siyasetçilerin dönüşüne ya da siyaset yapma hakkına karşı olduğumuz gibi sonuç da çıkartılmamalıdır. Aksine Bahçeli’nin sözünü ettiği “demokratik siyaset” lafta kalmayacaksa Kürtlerin farklı siyasal oluşumlar kurmasının ve kendi kaderlerini tayin hakkı temelinde her türlü çözümün savunulması da tartışma götürmez bir haktır.

Hatta bugün Kürt mücadelesinin ve ana akım siyasetin en önemli eksikliklerinden birinin de etkili ve tutarlı bir muhalefete sahip olmaması olduğu söylenebilir.

Mesela madenlerden enerji santrallerine, meralardan ormanlara Kürdistan coğrafyasının yer altı ve yer üstü kaynaklarının böylesine yağmaya açıldığı; “bölgesel asgari ücret” üzerinden bölgenin güvencesiz-ucuz emek deposu haline getirilmeye çalışıldığı bir dönemde ulusal sorunun tam hak eşitliği temelinde çözümünün yanı sıra Kürt işçi ve emekçi halk kesimlerinin sınıfsal taleplerini de gözetecek bir siyasetin inşa edilmesi ihtiyacı kendini fazlasıyla hissettirmektedir.

Peki, Erdoğan rejimi dün davet ettiği ve siyaset yapma haklarının önündeki engelleri kaldırdığı Kürt siyasetçilere ve Kürt siyasi ittifaklarına bugün neden operasyon düzenliyor?

Bu sorunun da yanıtı basit: Erdoğan rejimi geçmişte Kürt siyasetinin ana damarı karşısında HEVBENDÎ gibi ittifakların kurulmasını hangi siyasi hesaplarla desteklediyse bugün aynı hesaplarla bu ittifaklara karşı operasyon yapıyor. Başka bir ifadeyle bugün “terörsüz Türkiye” adını verdiği ve çerçevesini PKK’nin (ve bölgede Öcalan çizgisindeki silahlı Kürt örgütlerinin) silahsızlandırılması ile çizdiği süreçte, Kürtlerin ulusal-demokratik taleplerini savunacak yeni oluşumların ortaya çıkmasını bu politika için tehdit olarak görüyor ve bu yüzden bu siyasi ittifakların sesini en başından kesmek istiyor. Bu nedenle Bahçeli’nin “demokratik siyaset”ten söz ettiği mesajının mürekkebi kurumadan temel amacını “Eşitlik, özgürlük, demokrasi ve hukukun üstünlüğü ilkeleri çerçevesinde Kürtlerin ulusal haklarını-taleplerini savunmak” biçiminde açıklayan HEVBENDÎ’ye operasyon yapılıyor.

Saray rejimi ve Mehmet Uçum gibi sözcüleri her fırsatta silahların bırakılması ve silahlı güçlerin tasfiyesiyle demokratik siyasetin önünün açılacağı, demokratikleşmenin önündeki engellerin kalkacağı propagandasını yapıyor. Oysa öncesi bir tarafa son sürecin başlatılmasından bu yana ana muhalefetin cumhurbaşkanı adayına yapılan operasyondan Sözcü TV’ye kayyım atanması ve HEVBENDÎ’ye yapılan operasyona kadar PKK’nin silah bırakma ve fesih kararları sonrasında Kürt sorunundan kaynaklı çatışmaların sona erdiği son iki yılda muhalefete, demokrasi güçlerine yönelik baskılar, operasyon ve tutuklamalar adım adım tırmandırıldı.

Erdoğan, Bahçeli ve Saray rejimi nasıl “İç cephenin güçlendirilmesi”nden Cumhur İttifakına yedeklenmeyi anlıyorsa “demokratik siyaset”in sınırlarını da kendi politikalarının savunusu ile belirliyor. Bu sınırların dışındaki herkes bu rejimin hedefi oluyor. Bu noktada politik etkisinin sınırlarından bağımsız olarak HEVBENDÎ’ye yapılan operasyona karşı DEM Parti’nin tutum almış olması da önemlidir. Çünkü saldırılara karşı ortak tutum alınmadan ve demokrasi güçlerinin en geniş birliği sağlanmadan Saray rejiminin dayattığı sınırların aşılması ve bu rejime karşı eşit haklara dayalı demokratik bir geleceğin inşa edilmesi de mümkün değildir.

Kürt sorunundaki baskı ve inkar politikasının bir sonucu olarak 1930’da patlak veren Ağrı İsyanı’nın bastırılmasından sonra Milliyet gazetesi, Ağrı Dağı’nı bir mezar gibi gösteren ve mezar taşına “Muhayyel Kürdistan burada metfundur” (Kürdistan hayali burada gömülüdür) yazan bir karikatür yayımlamıştı. Oysa Kürt sorunu çözümsüz bırakıldığı için Ağrı Dağı’na gömüldüğü söylenen bu hayalet yüz yıldır ülke siyasetinin üzerinde dolaşmaya devam etti. Bugün de Saray rejimi istediği kadar “terörsüz Türkiye” adını verdiği süreçte, sonucunu (PKK) silahsızlandırarak sorunu çözme hesabı yapsın. Halkın ulusal-demokratik mücadelesinde can bulan bu hayalet, ülkede demokratik-özgür bir gelecek mücadelesinin bir parçası olarak dolaşmaya devam edecek!


Seçtiklerimiz: Yusuf Karadaş – Evrensel – 19.11.2026

Tags:


About the Author



Comments are closed.

Back to Top ↑