Fransa’da başörtüsü yasakları kadınları dışlıyor

Fransa’da eğitimden çalışma yaşamına, spordan kamu hizmetlerine kadar birçok alanda uygulanan başörtüsü yasakları, Müslüman kadınların yaşamını zorlaştırıyor. Ayrımcı uygulamalar nedeniyle bazı kadınlar meslek değiştirmek, başörtülerini çıkarmak ya da başka ülkelere göç etmek zorunda kalıyor.

Fransa’da laiklik gerekçesiyle uygulanan başörtüsü yasakları, Müslüman kadınların eğitim ve istihdam olanaklarını sınırlandırıyor. Yıllar içinde genişleyen kısıtlamalar, kadınların eğitim ve meslek tercihlerini de doğrudan etkiliyor.

Ülkede 2004 yılında kabul edilen yasayla devlet okullarında öğrencilerin dikkat çekici dini simgeler taşıması yasaklandı. Bu düzenlemeden özellikle başörtülü Müslüman kız öğrenciler etkilendi.

2010 yılında yüzü örten kıyafetlerin kamusal alanlarda kullanılması yasaklanırken, yasağa uymayanlara 150 euro para cezası getirildi. 2012’de okul gezilerine katılan başörtülü anneleri hedef alan genelge ise 2013 yılında geri çekildi.

Fransa’da kamu çalışanları görev sırasında başörtüsü kullanamıyor. Devlet üniversitelerinde öğrencilerin başörtüsü takması genel olarak serbest olmasına rağmen, özel sektörde bazı işverenlerin uyguladığı kısıtlamalar başörtülü kadınların iş bulmasını güçleştiriyor.

Yasaklar spor alanına da yayıldı

Fransa, 2024 Paris Olimpiyat Oyunları’nda kendi sporcu delegasyonuna başörtüsü yasağı uyguladı. Kamu havuzlarında tesettür mayosu olarak bilinen burkiniye yönelik kısıtlamalar da tartışmalara neden oldu. Bazı belediyelerin plajlarda uygulamak istediği yasaklar mahkeme kararlarıyla kaldırıldı.

Hükümet, 2023 yılında devlet okullarında abaya ve entari tarzı uzun kıyafetleri de laikliğe aykırı olduğu gerekçesiyle yasakladı.

Başörtüsü karşıtı siyasi söylemler de sertleşti. Dönemin İçişleri Bakanı Bruno Retailleau’nun Mart 2025’te başörtüsünü hedef alan açıklamaları tepki çekerken, aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN), 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanması halinde kamusal alanlarda başörtüsünü yasaklamayı hedeflediğini duyurdu.

Başörtüsü nedeniyle yaşanan sorunlar yabancı öğrencileri de etkiliyor. Galatasaray Üniversitesinden Erasmus programıyla Sorbonne Üniversitesine gitmeye hak kazanan bir öğrenci, vize başvurusunda başörtülü fotoğrafının kabul edilmediğini ve üç başvurusundan da sonuç alamadığını açıkladı.

“Kadınlar çalışabilmek için başörtülerini çıkarıyor”

Strazburg Üniversitesi Sosyoloji Bölümü doktora öğrencisi İman El Feki, Fransa’da Müslüman kadınlara yönelik kısıtlamaların yalnızca aşırı sağın politikalarıyla açıklanamayacağını belirtti.

El Feki’ye göre, 2004 yılında devlet okullarında dini simgeleri yasaklayan düzenleme, sonraki yıllarda farklı alanlara yayılan kısıtlamaların önünü açtı.

Başörtülü kadınların iş bulmakta ciddi güçlüklerle karşılaştığını vurgulayan El Feki, genç Müslüman kadınların eğitim ve meslek tercihlerini başörtüsü yasaklarını dikkate alarak yapmak zorunda kaldıklarını söyledi.

Bazı kadınların çalışabilmek için başörtülerini çıkardığını, işten ayrıldıktan sonra yeniden taktığını belirten El Feki, ekonomik koşulların birçok kadını istemediği tercihlere zorladığını ifade etti.

Başörtülü kadınların bir bölümünün serbest mesleklere ve girişimciliğe yöneldiğini, bazılarının ise istedikleri mesleği yapabilmek için Fransa’dan ayrıldığını aktardı.

Fransa’daki İslamofobik ayrımcılığın yalnızca aşırı sağın iktidara gelmesiyle ortaya çıkabilecek bir tehlike olmadığını vurgulayan El Feki, Müslüman kadınlara yönelik kısıtlamaların onlarca yıldır sürdürülen politikalarla kurumsallaştırıldığını savundu.

El Feki’ye göre, başörtüsüne yönelik yasaklar Müslüman kadınların yalnızca dini özgürlüklerini değil, eğitim, çalışma ve toplumsal yaşama eşit katılım haklarını da sınırlandırıyor.