Yukarı Karabağ Kırımı’nı belgeleyen “Yaralı Yavru Kartal” nihayet elimize ulaştı

Belçika’da bana ulaşımı altı ay süreyle engellenen Sürgün Yazıları’nın son dört cildinden sonra İsviçre’deki siyasal sürgün dostlarımızdan gazeteci Demir Sönmez’in Yaralı Yavru Kartal adlı kitabı da Belçika postasında iki ay süren bir engellemeyi aşarak nihayet bizlere ulaştı.

Doğan Özgüden

Yukarı Karabağ (Artsakh)’ta 2020 ile 2023 yılları arasında yaşanan olayları ve Ermeni yönetimindeki bölgenin 44 günlük savaşta Türk Ordusu’nun da desteğiyle Azerbaycan tarafından işgalini fotoğraflarla da belgeleyen eser 11 Mayıs 2026’da İsviçre’den postalandığı halde, bize teslim edilmeden önce gümrük idaresince sakıncalı olup olmadığını tesbit için incelemeye alınmıştı.

Ankara zirvesi sonunda liderleri Tayyip Erdoğan tarafından “barış”ın değil “savaş”ın sembolü tabanca ve mermilerle ödüllendirilen NATO’nun başkentindeki bu engellemeyi protesto eden yazımı 10 Temmuz 2026’da tüm okurlarıma olduğu gibi Belçika makamlarına da iletmiştim.

Demir’in iki dilde, Ermenice ve Fransızca yazmış olduğu ve bize dün ulaştırılan Yaralı Yavru Kartal’ı hemen okumaya koyuldum…

Demir Sönmez Türkiye’de 1978-1982 yılları arasında defalarca gözaltına alınarak işkenceden geçirilmiş, Mamak zindanında da Raci Tetik’in emriyle tam 3 hafta işkenceye tabi tutulmuştu. 1990’da sürgüne çıkarak İsviçre’ye yerleşen ve Ermeni olduğunu ancak 50 yaşında orada öğrenen Demir, 1994 yılında mücadele arkadaşlarıyla birlikte Cenevre Halkevi’ni kurmuş, 2006 yılına kadar da bu derneğin başkanlığını yapmış, bu faaliyetleri nedeniyle bir çok kez Türk lobisi ve faşistleri tarafından tehdit edilmişti.

1994’ten beri Özgür politika, Evrensel, Arti Gerçek, Ermeni Haber, Le Courrier ve Tribune de Genève Gazetesi’nin internet sitesinde yazıları yayınlanan Demir, 2006 yılından itibaren asıl faaliyet alanı olan gazeteciliğe başlamış, 2016-2019 yılları arasında Güney Kürdistan ve Rojava’ya giderek röportajlar yapmıştı.

Demir’in 2016’da yayınlanan ilk kitabı “Place des Nations Place des Peuples” ve bu kitapta yer alan fotograflarla BM Meydanı’nda açtığı sergi Türkiye ve İsviçre arasında diplomatik krize yol açmış, kendisinin Türkiye’ye iadesi için Türk Devleti iki kez Isviçre’ye baskı yapmıştı.

2021 yılında Korona salgını dönemini belgeleyen kitabındaki fotoğrafların Cenevre’deki sergisi altı kez saldırıya uğramıştı.

Demir Sönmez, Yaralı Yavru Kartal’da, 1915 soykırımından tam 108 yıl sonra Aliyev-Erdoğan ikilisinin, üstelik ana muhalefet partisinin de TBMM’de desteğini alarak, Yukarı Karabağ’da işledikleri insanlık suçunu belgelerken bir başka gerçeği de net şekilde ortaya koyuyor…

Yıllarca İsrail Devleti’yle sıkı ilişkiler kurmuş olan Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan bugün Filistin halkının savunucusu rolünü üstlenirken, onun Azerbaycan’daki kankası Aliyev’in İsrail Devleti’yle siyasal, ekonomik ve bilhassa askeri işbirliğini güçlendirerek sürdürdüğü tüm dünyanın malumu… O denli ki, 1915 Soykırımı’nı tanıyan bir kararın İsrail’de Knesset tarafından onaylanması da, Aliyev’in baskıları sonucu Netanyahu yönetimi tarafından engellenmiş bulunuyor.

Demir Sönmez, kitabının son bölümünde haklı olarak soruyor:

• Erdoğan ve kardeşi diye adlandırdığı Aliyev, 12 Ocak 2022’den 20 Eylül 2023’e kadar Yukarı Karabağ’ı (Artsakh) abluka altına alıp, bölgeye giriş ve çıkışı yasaklayarak, nüfusu en temel insani ihtiyaçlardan mahrum bırakmadılar mı?

• Silahsız, ordusuz, açlık, susuzluk ve hastalıktan perişan olmuş 120.000 savunmasız Ermeni’nin katliamını organize eden siz, Erdoğan ve kardeşiniz Aliyev değil miydiniz?

• Ermenileri atalarının topraklarından göç etmeye zorlayanlar siz ve kardeşiniz Aliyev değil miydiniz?

• 29 Ekim 2020’de, Ermeni dünyasının en büyük kiliselerinden biri olarak kabul edilen Şuşa’daki Gazanchetsots Katedrali, sizin ve kardeşiniz Aliyev’in emriyle Türk F-16 savaş uçakları tarafından bombalanmadı mı?

• 30 Ekim 2020’de, Yukarı Karabağ’ın başkenti Stepanakert’teki doğumhaneler ve çocuk hastaneleri Türk F-16 savaş uçakları tarafından bombalanmadı mı?

• 120.000 savunmasız insanın yaşadığı köyleri, kasabaları ve şehirleri bombalayıp binlerce sivili katleden siz ve kardeşiniz Aliyev değil miydiniz?

• Bu katliamı, İsrail Devleti’nin sağladığı askeri ve teknolojik destekle Ermeni halkına karşı gerçekleştirdiniz.

• Her ikiniz de Ermeni halkına karşı insanlık suçları işlediniz ve işlemeye devam ediyorsunuz.

• Kardeşiniz Aliyev hâlâ İsrail Devleti’nden silah satın alıyor; bunların kime yönelik olduğunu herkesten daha iyi biliyorsunuz. İsrail silahlarıyla Ermeni halkını tekrar katletmeye hazırlanıyorsunuz.

• 2002’de iktidara gelmenizden bu yana geçen 18 yılda, 2020’ye kadar, en az 43.780 kişi, aralarında 3.396 çocuğun da bulunduğu, yaşam hakkının ihlali sonucu hayatını kaybetti.

• Erdoğan, Ermeni halkına, Kürt halkına, Filistin halkına ve Orta Doğu halklarına karşı, insanlığa karşı suçlar işlediniz ve işlemeye devam ediyorsunuz.

• Erdoğan, Netanyahu, Aliyev, bir gün mutlaka yargılanacaksınız; o gün çok uzak değil.

Bu eserinden dolayı Demir Sönmez’i yürekten kutluyoruz.

Yazarın yazışma adresi:

sonmez93@bluewin.ch