Published on Nisan 4th, 2026

İstenmeyen bir yıldönümü: Görülmüştür 17 yaşında

Görülmüştür Kolektifi, 17. yılında hapishanelerde süren hak ihlallerine dikkat çekerek dayanışma ve mücadele çağrısını yineledi.

Görülmüştür Kolektifi, dirençle ve umutla ördüğü 17. yılına girdiğini duyurdu. Yapılan açıklamada, bu yıl dönümünün bir kutlama değil, aksine “varlığına ihtiyaç duyulmayan bir dünya özleminin buruk nişanesi” olduğu vurgulandı. Açıklamada, “Eğer bu denli ağır acılar yaşanmasa; mahpuslar hak ihlallerine, işkenceye, sürgüne ve aklın sınırlarını zorlayan eziyetlere maruz bırakılmasa, bizler de büyük bir huzurla çalışmalarımızı noktalarız” denildi.

Hapishanelerdeki hak ihlallerinin her geçen gün daha da derinleştiğine dikkat çeken kolektif, gönüllüler, okurlar ve takipçilerin desteğiyle içeriden yükselen sesi dışarıya taşımaya devam ettiklerini belirtti.

Yıllara yayılan dayanışma çalışmaları

Kolektif, bugüne kadar gerçekleştirdiği çalışmalarla umut üretmeye devam ettiğini belirterek çeşitli örnekler paylaştı. Buna göre, tutsak karikatüristlerin “özgürlük” temalı eserleri Türkiye ve Avrupa’nın birçok kentinde sergilendi, ardından bu çalışmalar “Duvarları Delen Çizgiler” adlı kitapta bir araya getirildi.

31 yıl tutsak kaldıktan sonra özgürlüğüne kavuşan ressam Aynur Epli’nin, hapishanede en temel malzemelere ulaşmakta zorlandığı dönemde ürettiği eserler “İçeride Dışarıda Kadın” adıyla sergilendi. Açıklamada, bu eserlerin “karanlık duvarların arasından çekilip dışarının aydınlığına sunulduğu” ifade edildi.

Aynı dayanışma çizgisiyle “Özgürlüğün Sesi” sergisi düzenlendi ve kitaplaştırıldı. Ayrıca “Hapishanelere esinti yollayalım”, “Tutsakların Korona Günlüğü” ve “Firari yazılar- Tutsak yazarlarla söyleşiler” adlı çalışmalar kamuoyuyla buluşturuldu.

Toplumsal hafızayı diri tutma çabası

Her yıl farklı temalarla yeni sergiler hazırladıklarını belirten kolektif, Redfotoğraf grubu ile birlikte yürütülen çalışmalar arasında “İçeriden Dışarı – Dışarıdan İçeri Fotoğraf Köprüsü”, “Sınırsız Kütüphane”, “İçeride dışarıda şiddet”, “Karanlıkta kahkaha- Tutsakların umut metaforları”, “İçeride Dışarıda Sansür-Otosansür” ve “İçeride Dışarıda Göç ve Sürgün” başlıklarının yer aldığını aktardı.

Tutsak mektuplarından yola çıkarak hazırlanan “Uzaklara Bakamamak” adlı tiyatro oyununun Türkiye ve Almanya’da sahnelendiği, oyunun ayrıca kitaplaştırıldığı da ifade edildi.

Kolektif, sergilerin Türkiye ve Avrupa’da gerçekleşmesine katkı sunan başta İnsan Hakları Derneği (İHD) olmak üzere tüm kurumlara teşekkür etti. Ayrıca Almanya’nın Köln kentinde Dayanışmanın Sesi Derneği tarafından düzenlenen İnsan Hakları Festivali’ne son beş yıldır düzenli katılım sağlandığı belirtildi.

Dijital kütüphane ve süren emek

Açıklamada, www.gorulmustur.org sitesinin Türkiye’nin en kapsamlı sanal tutsak eserleri kütüphanesi haline geldiği vurgulandı. Çalışmaların tamamen imece usulü yürütüldüğü belirtilerek, mektupların dijital ortama aktarıldığı ve her birine titizlikle yanıt verildiği ifade edildi.

Hapishanelere ulaştırılan kitap ve mektup sayısının on binlerle ifade edildiği, her ne kadar bazı gönderilerin keyfi gerekçelerle engellense de bu çalışmaların sürdüğü kaydedildi. Kolektif ayrıca onlarca basın açıklaması yaptığını ve yüzlerce panele katkı sunduğunu belirtti.

Yeni çalışmalar yolda

Görülmüştür Kolektifi, bu yıl da Redfotoğraf grubunun desteğiyle yeni bir tema ve sergi hazırlığı içinde olduğunu duyurdu. Açıklama, “Bizler; sizin için, hepimiz için, özgürlük ve eşitlik uğruna bedel ödeyen o güzel insanları unutmuyoruz. Siz de unutmayın” çağrısıyla son buldu.

İletişim:
gorulmustur@gmail.com
okayadil@hotmail.com