Published on Ekim 28th, 2026

Yapay zekâ şirketlerinin kitap avı telif tartışmasını büyütüyor

Yapay zekâ şirketlerinin telif hakkıyla korunan kitapları satın alıp dijital ortama aktarması ve modellerini eğitmek için kullanması, yazarların ve yayıncıların haklarını yeniden gündeme taşıdı. TBYM Genel Sekreteri Melahat Boran, eser sahiplerinin izni olmadan gerçekleştirilen bu işlemlerin hak ihlali oluşturabileceğini belirtti.

Yapay zekâ şirketlerinin kitapları toplu olarak satın alıp taraması ve elde edilen dijital verileri model eğitiminde kullanması, Avrupa ve ABD’de hukuki tartışmalara yol açıyor. Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği (TBYM) Genel Sekreteri Avukat Melahat Boran, bu uygulamaların yayıncılık sektörünü tehdit ettiğini belirterek telif haklarının korunması çağrısında bulundu.

Boran, ABD merkezli Anthropic şirketinin “Project Panama” projesinde fiziksel kitapların ciltlerinin kesilerek sayfalarının tarandığını, dijital kopyaların şirkete teslim edildiğini ve kitapların geri dönüşüme gönderildiğini aktardı. Proje kapsamında altı ayda 500 bin ile 2 milyon arasında kitabın işlenmesinin öngörüldüğünü söyledi.

ABD’de Anthropic’e karşı açılan telif davasının 1,5 milyar dolarlık uzlaşmayla sonuçlandığını hatırlatan Boran, Avrupa’da da yapay zekâ şirketlerine karşı benzer hukuki süreçlerin devam ettiğini belirtti.

Kitabı satın almak çoğaltma hakkı vermiyor

Türkiye’deki yasal düzenlemelere dikkat çeken Boran, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre bir kitabı taramanın veya dijital kopyasını veri setine eklemenin çoğaltma kapsamında değerlendirildiğini vurguladı.

Boran, “Bir kitabın fiziksel nüshasını satın almak, o kitabı tarayıp çoğaltma hakkı vermez. Çoğaltma hakkı hak sahibinde kalır” dedi.

Türkiye’de Avrupa Birliği’ndeki metin ve veri madenciliği istisnasına karşılık gelen bir düzenleme bulunmadığını belirten Boran, hak sahiplerinden izin alınmadan eserlerin ticari yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılmasının hukuki ve cezai sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Yayıncılık sektörü için yasal koruma çağrısı

Telif haklarını savunmanın teknolojik gelişmeye karşı çıkmak anlamına gelmediğini belirten Boran, yapay zekâ şirketlerinin kullandıkları eğitim verileri konusunda şeffaf olması ve hak sahiplerine adil lisans bedelleri ödemesi gerektiğini ifade etti.

Türkiye’deki yayıncılık sektörünün ekonomik sorunlarla karşı karşıya olduğunu hatırlatan Boran, gerekli önlemler alınmazsa büyük yapay zekâ şirketlerinin kültürel üretim üzerinde belirleyici hale gelebileceği uyarısında bulundu.

Boran, devletin yazarları, çevirmenleri, sanatçıları ve yayıncıları koruyacak yasal düzenlemeleri hızlandırması gerektiğini vurguladı.