Berlin’de sürgünlerin ortak direnişi

Siyasal sürgünlerin kızı Elif Eralp’in belediye başkanlığı için mücadele ettiği Berlin’de, 39 yıl önce Türkiye’den sürgün edilenler bir araya gelerek Turgut Özal’ın “demokratikleşme” söylemine karşı ortak bir açıklama yapmıştı.

Doğan ÖZGÜDEN

12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından cunta, yurt dışındaki muhaliflere yönelik baskılarını vatandaşlıktan çıkarma kararlarıyla da sürdürdü. 1981’de siyasal muhalifleri hedef alan uygulama daha sonra askerlik yapmayı reddedenleri de kapsadı. 1987’ye kadar 13 bin 788 kişi Türk vatandaşlığından çıkarıldı.

Başbakan Turgut Özal, Türkiye’de demokrasiye dönüldüğü mesajını vermek üzere Berlin’e geldiğinde, vatandaşlıktan çıkarılmış siyasal sürgünler 23 Eylül 1987’de Berlin Senatosu’nda bir basın toplantısı düzenledi. Özal’ın açıklamalarına karşı çıkan sürgünler, Türkiye’de gerçek bir demokratikleşme için atılması gereken adımları ortak bir bildiriyle ortaya koydu.

İnsan Hakları Ligası ve Batı Berlin Alternatif Listesi temsilcilerinin de katıldığı toplantının ardından Batı Berlin Belediye Meclisi, siyasal sürgünler onuruna bir resepsiyon verdi.

Behice Boran bildiriyi imzaladı

Ortak bildirinin imzacıları arasında Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Behice Boran da vardı. Sağlık sorunları nedeniyle Berlin’deki toplantıya katılamayan Boran, kısa süre sonra, 10 Ekim 1987’de Brüksel’de yaşamını yitirdi.

1983’te vatandaşlıktan çıkarılan ve Berlin’deki basın toplantısına katılan Doğan Özgüden ile İnci Tuğsavul’a ise vatandaşlıktan çıkarma kararı beş yıl sonra yeniden tebliğ edildi. İkili, 4 Mart 1988’de Brüksel’de düzenlediği basın toplantısında Özal’a insan hakları ihlallerine ilişkin sorular yöneltmişti. Özgüden ve Tuğsavul’a karar, 26 Mayıs 1988’de Türkiye Cumhuriyeti Brüksel Başkonsolosluğu tarafından taahhütlü mektupla ikinci kez bildirildi. Özgüden ve Tuğsavul, bu ikinci tebligatın bizzat Özal’ın talimatıyla yapıldığını belirtti.

Ortak bildirinin imzacıları

Behice Boran (TİP Genel Başkanı), Kemal Burkay (TKSP Genel Sekreteri), Sümeyra Çakır (müzisyen), Melike Demirağ (müzisyen), Şanar Yurdatapan (müzisyen), Nihat Behramoğlu (şair), İnci Tuğsavul (gazeteci), Doğan Özgüden (gazeteci-yazar), Umran Baran (gazeteci), M. Melih Baran (gazeteci), Yücel Feyzioğlu (yazar), Fuat Saka (müzisyen), Hüseyin Erdem (yazar), Gültekin Gazioğlu (TÖB-DER Genel Başkanı), Kemal Daysal (DİSK yöneticisi), Mehmet Karaca (MADEN-İŞ Genel Başkanı), Metin Denizmen (BANK-SEN Genel Başkanı), Turan Ata (DİSK yöneticisi), Murat Tokmak (DİSK yöneticisi), Yaşar Arıkan (DİSK yöneticisi), Ekrem Aydın (DİSK yöneticisi), Bahtiyar Erkul (MADEN-İŞ Genel Başkan Yardımcısı), Yücel Çubukcu (BANK-SEN Genel Sekreteri), İsmail Çoban (ressam), Recep Orduseven (BANK-SEN Genel Başkan Yardımcısı), İlhan Geçit (BANK-SEN Genel Başkan Yardımcısı), Halit Erdem (MADEN-İŞ Genel Sekreteri), Zeki Kılıç (SOSYAL-İŞ Genel Başkan Yardımcısı), Aydın Yeşilyurt (DİSK Bölge Temsilcisi), A. Taner Serin (DİSK Bölge Temsilcisi), Beria Onger (İlerici Kadınlar Derneği Genel Başkanı), Zülal Kılıç (İlerici Kadınlar Derneği Genel Sekreteri), Şerafettin Kaya (hukukçu), A. Muhtar Sökücü (İlerici Gençler Derneği Genel Başkanı), Ergin Erkiner (editör), Aydın Uçar (Kürt Halk Evi Genel Başkanı), Sertaç Bucak (mühendis), M. Ali Akyiğit (BANK-SEN Bölge Temsilcisi), Haydar Işık (öğretmen), Aşkın Baran (gazeteci), Mahmut Baksı (yazar), Durdu Gevher (öğretmen) ve İhsan Aksoy (yazar).