Eski BND Başkanı casusluk suçlamasıyla tutuklandı

Almanya’nın dış istihbarat teşkilatı BND’nin eski Başkanı August Hanning, casusluk, devlet sırlarını elde etme ve vatana ihanete teşebbüs suçlamalarıyla tutuklandı. Hanning’in 12 yıl boyunca yaklaşık 2 bin gizli istihbarat belgesini teşkilat dışına çıkardığı iddiası, Almanya’da istihbarat kurumlarının güvenliği ve denetimini yeniden tartışmaya açtı.

Almanya Federal İstihbarat Servisi’nin (Bundesnachrichtendienst – BND) 1998-2005 yılları arasında başkanlığını yapan 80 yaşındaki August Hanning, casusluk soruşturması kapsamında tutuklandı.

Federal Başsavcılığın açıklamasına göre, 6 Ekim’de gözaltına alınan Hanning, 7 Ekim’de Federal Yüksek Mahkeme’de soruşturma hâkiminin karşısına çıkarıldı. Hâkim, tutuklama kararını yürürlüğe koyarak Hanning’in cezaevine gönderilmesine hükmetti.

Hanning, yabancı bir istihbarat servisi adına faaliyet yürütmek, devlet sırlarını hukuka aykırı yollarla elde etmek ve vatana ihanete teşebbüs etmekle suçlanıyor. Aynı soruşturmada eski büro şefi Manfred D. de tutuklandı.

12 yılda yaklaşık 2 bin gizli belge

Soruşturmanın merkezinde, Hanning’in BND Başkanlığından ayrıldıktan sonra da teşkilatın gizli bilgilerine ulaşmayı sürdürdüğü iddiası bulunuyor.

Federal Başsavcılığa göre, eski büro şefi Manfred D., 2010-2022 yılları arasında Hanning’e yaklaşık 2 bin gizli istihbarat belgesi aktardı. Manfred D.’nin Hanning’den sonraki BND başkanları döneminde de görevini sürdürdüğü ve son derece hassas istihbarat bilgilerine erişebildiği belirtiliyor.

Hanning’in bu belgeler karşılığında eski çalışma arkadaşına ödeme yaptığı ve elde ettiği bilgileri özel danışmanlık faaliyetlerinde kullandığı öne sürülüyor.

Belgeler arasında İran’ın nükleer programı, Rus ordusunun faaliyetleri, BND’nin Başbakanlık için hazırladığı istihbarat değerlendirmeleri ve Almanya’nın müttefik istihbarat servislerinden gelen gizli bilgilerin bulunduğu ifade ediliyor.

Soruşturma dosyasındaki en dikkat çekici iddialardan biri ise Hanning’in elde ettiği gizli bilgilerden yararlanarak yabancı bir istihbarat görevlisi için analiz hazırlaması. Ancak söz konusu analizin ilgili kişiye ulaştırılıp ulaştırılmadığı henüz belirlenemedi.

Federal Başsavcılık, bağlantılı olduğu ileri sürülen yabancı istihbarat servisinin adını açıklamadı. Alman basınında Azerbaycan bağlantısı üzerinde durulurken bu iddia resmî makamlarca doğrulanmadı. Azerbaycan ise suçlamaları reddetti.

Rus ordusuyla ilgili belgelerin dosyada bulunmasına rağmen Hanning’in Rusya adına casusluk yaptığına ilişkin açıklanmış bir bulgu bulunmuyor.

Başka bir soruşturmadan casusluk dosyasına

Hanning hakkındaki casusluk soruşturmasının ortaya çıkışı da dikkat çekiyor.

Hamburg’da yürütülen Christina Block çocuk kaçırma soruşturması kapsamında Hanning’in evinde ve işyerlerinde yapılan aramalarda, güncel BND belgelerinin bulunduğu bir harici bellek ele geçirildi.

Eski istihbarat başkanının görevinden ayrılmasının üzerinden yıllar geçmesine rağmen gizli belgelere sahip olması üzerine dosya Federal Başsavcılığa gönderildi. BND ve Federal Kriminal Dairesinin de katılımıyla ayrı bir soruşturma başlatıldı.

Hanning’in avukatı ise müvekkilinin Almanya aleyhine bilgi aktardığı ve gizli istihbarat belgelerini para karşılığında kötüye kullandığı yönündeki suçlamaları reddetti.

Alman istihbaratında denetim tartışması

Hanning’in tutuklanması, Başbakan Friedrich Merz hükümetinin istihbarat servislerinin yetkilerini genişletmeye hazırlandığı bir dönemde gerçekleşti.

Hükümet, özellikle Rusya kaynaklı casusluk, sabotaj ve hibrit tehditlere karşı istihbarat kuruluşlarının daha geniş yetkilere sahip olmasını savunurken Hanning hakkındaki suçlamalar, kurumların kendi iç güvenliğini sağlayıp sağlayamadığı sorusunu gündeme taşıdı.

Sosyal Demokrat Parti (SPD) Federal Meclis Grubu Başkan Yardımcısı Sonja Eichwede, olayın son derece ciddi olduğunu belirterek eski üst düzey istihbarat yöneticilerinin görevden ayrıldıktan sonraki faaliyetlerinin daha sıkı denetlenmesini istedi. Eichwede, bu kişilerin özel danışmanlık ve yabancı kuruluşlarla ilişkilerine uzun süreli sınırlamalar getirilmesini savundu.

Yeşiller Meclis Grup Başkanı Britta Haßelmann da suçlamaların Almanya’nın güvenlik çıkarlarını doğrudan ilgilendirdiğini belirterek olayın bütün yönleriyle aydınlatılması çağrısında bulundu.

Sol Parti’nin iç politika sözcüsü Clara Bünger ise istihbarat kuruluşlarının kendilerinin de güvenlik riski oluşturabileceğini vurguladı. Bünger, hükümetin istihbarat reformunun durdurulmasını ve demokratik denetim mekanizmalarının yeniden ele alınmasını istedi.

Hristiyan Demokrat Birlik ve Hristiyan Sosyal Birlik (CDU/CSU) ise istihbarat kurumlarının zayıflatılması yerine iç güvenlik ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

İstihbarat tarihindeki büyük skandalları hatırlattı

Almanya geçmişte de devletin üst kademelerine uzanan casusluk olaylarıyla sarsılmıştı.

1961’de BND içinde üst düzey görevlere kadar yükselen Heinz Felfe’nin Sovyetler Birliği istihbaratı KGB adına çalıştığı ortaya çıkmıştı.

1974’te ise Doğu Almanya istihbaratı Stasi adına çalışan Günter Guillaume’un dönemin Başbakanı Willy Brandt’ın yakın çalışma çevresine kadar sızdığı anlaşılmıştı. Guillaume’un tutuklanmasının ardından Brandt başbakanlıktan istifa etmişti.

1985 yılında da Federal Anayasayı Koruma Teşkilatı’nın üst düzey yöneticilerinden Hansjoachim Tiedge, Doğu Almanya’ya kaçmıştı.

Hanning dosyasını geçmişteki örneklerden ayıran en önemli özellik ise suçlamaların doğrudan ülkenin dış istihbarat teşkilatını yedi yıl boyunca yönetmiş eski bir başkana yöneltilmesi.

1946 doğumlu hukukçu August Hanning, BND Başkanlığının ardından Angela Merkel hükümetinde Federal İçişleri Bakanlığı Müsteşarı olarak görev yapmış, 2009 yılında kamu hizmetinden ayrılarak özel sektörde güvenlik danışmanlığına yönelmişti.

Hanning hakkındaki suçlamaların kanıtlanması durumunda olayın, Almanya istihbarat tarihinin en önemli casusluk skandallarından biri haline gelebileceği belirtiliyor.

Soruşturma sürerken Hanning ve diğer şüpheli hakkındaki suçlamalar henüz mahkeme kararıyla kesinleşmiş değil.