AB’den Kanada’ya ilk “ortak üye” olma teklifi

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada’nın AB’nin ilk “ortak üye” olmasının önünü açmak istediklerini söyledi.

Von der Leyen, Strazburg’da Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Kurul oturumundaki yıllık “Birliğin Durumu” konuşmasında, Kanada ile ilişkiler hakkında açıklamalarda bulundu.

Kanada Başbakanı Mark Carney’nin de katıldığı oturumda von der Leyen, Avrupa ile Kanada arasındaki kültürel, tarihi ve insani bağların güçlü olduğunu belirtti.

Von der Leyen, AB ile Kanada arasındaki Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması (CETA) sayesinde ikili mal ticaretinin 10 yıldan kısa sürede yüzde 75 arttığına dikkati çekerek, bunun ticaret anlaşmalarının gücünü ortaya koyduğunu ifade etti.

Avrupa ile Kanada’nın yapay zeka, iklim değişikliği, Arktik ve jeopolitik konularda benzer yaklaşımlara sahip olduğunu belirten von der Leyen, tarafların Ukrayna, savunma, kritik ham maddeler ve tedarik zincirleri alanlarında birlikte hareket ettiğini anlattı.

Von der Leyen, AB ile Kanada arasındaki ilişkileri daha ileri bir düzeye taşımayı hedeflediklerini vurgulayarak, “CETA’dan geleceğe yönelik bir ittifaka geçerek ortak bir refah ve ekonomik güvenlik alanı oluşturacağız.” dedi.

Tarafların akıllı imalat alanında işbirliği yapacağını, teknoloji ittifakı kuracağını ve savunma sanayisi altyapılarını bütünleştireceğini aktaran von der Leyen, Arktik bölgesinin de işbirliğinin öne çıkan alanlarından biri olacağını kaydetti.

Von der Leyen, enerji, kritik mineraller, bataryalar, yapay zeka, kuantum teknolojileri, siber güvenlik ve ekonomik güvenlik alanlarında da işbirliğini geliştireceklerini belirtti.

Bu ortaklığın herhangi bir ülkeye karşı olmadığını, Avrupa ile Kanada’nın ortak gücünü artırmayı amaçladığını dile getiren von der Leyen, “Kanada ile ilişkilerimizi mümkün olan en yüksek seviyeye çıkarmak istiyoruz.” diye konuştu.

Von der Leyen, Kanada Başbakanı Carney’ye hitaben, “Kanada’nın AB’nin ilk ortak üyesi olmasının önünü açmak için sizinle birlikte çalışmak istiyorum.” ifadesini kullandı.

AB anlaşmalarında halen “ortak üyelik” adıyla tanımlanmış resmi bir statü bulunmuyor. Von der Leyen’in teklifi bu bakımdan bir ilk ve ayrıntılarının taraflar arasında yapılacak görüşmelerle şekillendirilmesi gerekiyor.

AB Antlaşması’na göre, Avrupa devleti niteliğindeki ülkeler Birliğe tam üyelik başvurusunda bulunabiliyor. Kanada coğrafi konumu nedeniyle Avrupa devleti sayılmıyor.

Kanada Başbakanı Carney, AB’nin ortak üyelik önerisini memnuniyetle karşıladı

Kanada Başbakanı Mark Carney, Strazburg’da düzenlenen Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Kurulunda milletvekillerine hitap etti.

Von der Leyen’in bir gün önce AB ile Kanada arasındaki Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması’nın (CETA) ötesine geçen bir gelecek ittifakı kurulmasından söz ettiğini hatırlatan Carney, “AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, Kanada’nın AB’nin ilk ortak üyesi olmasına kapıyı açtı. Kanada bu hedefi memnuniyetle karşılıyor.” dedi.

Carney, Kanadalıların büyük çoğunluğunun Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurulmasını desteklediğini belirtti.

Kanada ile AB’nin ortak değerlere ve birbirini tamamlayan ekonomik güçlere sahip olduğunu dile getiren Carney, “Kanada ve Avrupa, kritik mineraller, savunma sanayi kapasitesi, yapay zeka ve bilgi işlem, enerji güvenliği, uzay ve ödeme sistemleri dahil bütün stratejik alanlarda derin işbirliği yaparak stratejik özerkliklerini güvence altına almalıdır.” diye konuştu.

Güçlü bir ekonominin kendi başına amaç değil, adil bir toplum oluşturmanın aracı olduğuna inandıklarını belirten Carney, refahın paylaşıldıkça büyüdüğünü söyledi.

Carney, dünyada egemenlik ile ekonomik açıklığı bağdaştırmanın giderek zorlaştığına işaret ederek, “Ekonomik bütünleşme artık bir silah olarak kullanılıyor. Tarifeler baskı kurmak, finansal mekanizmalar ise zorlama amacıyla devreye sokuluyor. Tedarik zincirleri, istismar edilebilecek zayıf noktalar haline geliyor.” ifadelerini kullandı.

Teknolojinin savaşın niteliğini, ekonomilerin yapısını ve devletlerin yönetme kabiliyetini değiştirdiğini anlatan Carney, Kanada ile AB’nin birlikte hareket ederek ortak değerlerini ve egemenliklerini daha güçlü biçimde koruyabileceğini vurguladı.

Carney, günümüzde egemenliğin yalnızca gıda, enerji ve savunma ihtiyaçlarını karşılayabilmek anlamına gelmediğini belirterek, “Artık yapay zekaya, yarı iletkenlere, kritik minerallere, ödeme sistemlerine, temiz enerji teknolojilerine, aşılara ve uzay tabanlı iletişim sistemlerine güvenli erişimi de gerektiriyor.” dedi.

Ülkelerin stratejik alanlardaki eksikliklerini tek başlarına kapatamayacağını dile getiren Carney, Kanada ve Avrupa’nın birlikte daha güçlü olacağını ifade etti.

Dijital ticaret ve eğitimde daha yakın işbirliği önerisi

Tarım dışı mallar ve geniş bir hizmet yelpazesinde kesintisiz dijital ticarete geçilmesi gerektiğini vurgulayan Carney, gençlerin Atlantik’in iki yakasında daha kolay çalışmasına, eğitim görmesine ve yaşamasına imkan sağlanmasını istedi.

Kanada’nın Erasmus eğitim programına katılmasının öğrencilere yeni fırsatlar sunacağını ifade eden Carney, yeni nesil Horizon Europe araştırma programına üyeliğin de ileri teknolojilerde ortak çalışmalar yürütülmesine katkı sağlayacağını söyledi.

Kanada’nın enerji dönüşümü açısından önem taşıyan 34’ten fazla kritik mineral rezervine sahip olduğuna dikkati çeken Carney, ülkesinin Avrupa’nın güvenilir ham madde tedariki arayışına katkı sağlayabileceğini belirtti.

Carney, Kanada’nın yeni liman altyapıları geliştirerek Avrupa’nın enerji güvenliğini desteklemek üzere büyük miktarda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve hidrojen sağlayabileceğini kaydetti.

Tarafların yapay zeka güvenliği protokolleri hazırlayabileceğini, ortak standartlar geliştirebileceğini ve bütünleşmiş bir finansal hizmetler pazarı oluşturma imkanını değerlendirebileceğini aktaran Carney, Kanada ile AB’nin güçlü yönlerinin birbirini tamamladığını dile getirdi.

Kanada’nın AB’nin ortak savunma tedarik programı SAFE’e katılan ilk Avrupa dışı ülke olduğunu hatırlatan Carney, CETA’nın da ilişkilerin geliştirilmesi için güçlü temel oluşturduğunu söyledi.

Carney, önerdikleri ittifakın diğer büyük güçlere rakip olacak üçüncü bir blok kurmayı amaçlamadığını vurgulayarak, hedeflerinin kimsenin açık pazarlarını kontrol edemeyeceği, egemenliklerini zedeleyemeyeceği veya özgürlüklerini tehdit edemeyeceği bir dayanıklılık oluşturmak olduğunu ifade etti.

AB’de mevcut durumda “ortak üyelik” adı altında hukuken tanımlanmış resmi bir statü bulunmuyor. Tarafların bu kavramın kapsamını ve hukuki çerçevesini gelecek görüşmelerde belirlemesi bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise AB’nin Kanada’ya yönelik “ortak üyelik” yaklaşımını eleştirerek, bunu “düşmanca bir hareket” olarak değerlendirmesi halinde Avrupa’ya ciddi tarifeler uygulayabileceğini veya birçok alanda ticareti durdurabileceğini söylemişti.