İsviçre: Kürt gazeteci Mehmet Kılıç ve ailesi sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya

Özgür Gündem ve Azadiya Welat gazetelerinde muhabir olarak görev yapan Mehmet Kılıç’ın İsviçre’ye iltica başvurusu reddedildi. Türkiye’de gazetecilik çalışmaları nedeniyle kovuşturma gözaltı riski bulunan Kılıç, eşi ve iki çocuğuyla birlikte sınır dışı edilme tehlikesiyle karşı karşıya.

Mehmet Murat Yıldırım – bianet

Özgür Gündem ve Azadiya Welat gazetelerinin eski saha çalışanı ve muhabiri Mehmet Kılıç, Türkiye’deki basın faaliyetleri nedeniyle tehdit edildiğini belirterek Eylül 2023’te ailesiyle birlikte İsviçre’ye sığınmıştı.

İsviçre Devlet Göç Sekreterliği (SEM), 2025 yılında Kılıç’ın iltica başvurusunu reddederek Türkiye’ye dönmesi halinde siyasi nedenlerle kovuşturmaya veya güvenlik tehdidine maruz kalmayacağı görüşünü benimsedi.

Karara yapılan itirazı inceleyen İsviçre Federal İdare Mahkemesi de geçen hafta ret kararını onadı.

Bern’de yaşayan Kılıç, eşi Gülşen ve çocukları Deniz ile Delal’in artık sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Türkiye’ye gönderilmesi halinde yeniden gözaltına alınabileceğini, tutuklanabileceğini ve tehditlerle karşılaşabileceğini söylüyor.

Gazete dağıtımından haber takibine

Mehmet Kılıç, 2000-2010 yılları arasında Adıyaman, Urfa ve Diyarbakır çevresinde Özgür Gündem ve Azadiya Welat gazeteleri için çalıştı. Gazete dağıtımı, mali işler ve zaman zaman muhabirlik yaptığını anlatan Kılıç, o yıllarda bölgedeki hak ihlallerinin kamuoyuna ulaşması için çalıştıklarını belirtiyor:

“Gazetelerin dağıtımını yapmak, aynı zamanda mali durumlarıyla ilgilenmek gibi görevlerimiz vardı. Zaman zaman saha muhabirliği de yapıyordum. Gazete çalışmalarımız kapsamında birçok faaliyet yürütüyorduk.”

Kılıç, gazetelerin bölge halkının haber alma hakkı bakımından önemini şöyle anlatıyor:

“Halkın başka bir haber alma kanalı yoktu. Gazeteyi ulaştırdığımızda doğru haber edinmeleri için bir kaynak oluşturuyorduk. Başka bir kanaldan doğru bilgiye ulaşamıyorlardı. Biz de o dönem bu görevi üstlenmek zorunda kaldık. Bir nevi toplumsal bir kimlik mücadelesi veriyorduk.”

Basın çalışmalarının kendisini güvenlik güçlerinin hedefi haline getirdiğini öne süren Kılıç, sık sık durdurulduğunu, gözaltına alındığını ve tehdit edildiğini belirtiyor:

“Dağıtım sırasında polis baskısıyla karşılaşıyorduk. Polis tarafından tehdit ediliyorduk. Bu işi yaparsanız geleceğiniz olmaz, yıllar geçse de bunlar karşınıza çıkar, çocuklarınızın önünde bile hayatınız tehlikeye girer diyorlardı.”

Gözaltı, dava ve işbirliği baskısı

Kılıç’ın anlattığı olaylardan biri Adıyaman’ın Kömür bölgesinde yaşandı. Jandarma tarafından gözaltına alındığını ve tehdit edildiğini, bunun üzerine savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu söylüyor. Daha sonra şikâyet ettiği karakol komutanıyla karşılaştığını ve komutanın kendisine “Sen kimsin? Nasıl beni şikâyet edersin?” diyerek hakaret ettiğini aktarıyor.

Hakkında 2009 yılında örgüt propagandası suçlamasıyla dava açıldığını, Malatya Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki yargılama sonunda 5 yıl hapis cezası aldığını belirten Kılıç, bu süreçte kendisinden güvenlik güçleriyle işbirliği yapmasının istendiğini ileri sürüyor:

“Bizimle işbirliği yaparsan sıkıntı yaşamazsın diyerek beni ajanlaştırmak istediler. Ama ben kabul etmedim.”

Kılıç’ın bir diğer iddiası ise aracına izleme ve dinleme cihazı yerleştirilmesiyle ilgili. Cihazın araç servisinde bakım sırasında fark edildiğini ve imha edildiğini anlatan Kılıç, ardından polislerin kendisini yolda durdurarak cihazı sorduğunu söylüyor:

“‘Sende bir emanetimiz vardır’ dediler. Böyle bir emanet olmadığını söyledim. Bana hakaret ettiler ve bunun hesabını soracaklarını söylediler. Aynı zamanda bizimle işbirliği yaparsan gelecekte hiçbir sıkıntı yaşamazsın dediler. Elbette kabul etmedim.”

Kılıç, gazetecilik çalışmalarını bıraktıktan sonra Adıyaman’da açtığı çocuk giyim mağazasının da sürekli denetlendiğini ve çeşitli gerekçelerle para cezaları kesildiğini belirtiyor. Bu nedenle üzerindeki baskının mesleki faaliyetlerini sona erdirmesiyle bitmediğini savunuyor.

Depremden sonra da tehdit edildiğini söylüyor

6 Şubat 2023 depremlerinde Kılıç’ın kirada oturduğu ev ağır hasar gördü, kendisine ait iki katlı işyeri ise yıkıldı.

Ailesiyle birlikte ağır ekonomik kayba uğradığını belirten Kılıç, deprem sonrasında yardım çalışmalarına katılmaya çalışırken de polis engeliyle karşılaştığını anlatıyor:

“İnsanlara yardım etmek istiyordum. Ancak polis yolumu kesiyor, üzerimi ve çantamı arıyordu. Herhangi bir kamera ya da gazetecilik faaliyetine ilişkin bir şey olup olmadığını kontrol ediyorlardı. Televizyona demeç verirsen ya da haber yaparsan can güvenliğin olmaz diye tehdit ediyorlardı.”

Depremden ancak yaklaşık 40 gün sonra çadır alabildiğini söyleyen Kılıç, geçim olanaklarını kaybetmesinin yanı sıra süren güvenlik kaygılarının da Türkiye’den ayrılmasında etkili olduğunu belirtiyor.

Kılıç, 2009 yılında Adıyaman’ın Kâhta ilçesinde 16 yaşındaki Medine Memi’nin öldürülmesiyle ilgili haber takibi sırasında da tehdit edildiğini ifade ediyor.

Ailesinden şiddet gördüğü ve daha önce üç kez polise başvurduğu belirtilen Memi, 2 Aralık 2009’da evlerinin bahçesindeki kümeste gömülü halde bulunmuştu. Adli incelemede elleri bağlı halde canlı gömüldüğü belirlenmişti.

Kılıç, olayın haberleştirilmesi nedeniyle bölgedeki bazı tarikat çevrelerinin hedefi haline geldiğini öne sürüyor.

İsviçre’de belirsiz gelecek

İsviçre’ye sığınmalarının üzerinden üç yılı aşkın zaman geçtiğini belirten Kılıç, çocuklarının okula ve yaşadıkları ülkeye uyum sağladığını, dil öğreniminde ilerlediğini anlatıyor.

Kızı Deniz’in 2025 İsviçre Tekvando Şampiyonası’nda birincilik elde ettiğini belirten Kılıç, spor kulübünün desteğine rağmen kimlik ve ikamet statüsü koşulları nedeniyle Avrupa’daki bir yarışmaya katılamadığını söylüyor.

İltica başvurusunun reddedilmesi ve itirazının da sonuçsuz kalmasının ardından Kılıç, İsviçre makamlarının Türkiye’ye geri gönderilmeleri halinde karşılaşacakları tehlikeyi yeterince değerlendirmediği görüşünde:

“Biz ülkemizi keyfi olarak terk etmedik. Can güvenliğimiz olmadığı için ülkemizi terk etmek zorunda kaldık. İsviçre’nin hukuk devleti olduğuna inanarak buraya sığındık. Ancak sadece hukuk devleti olduğunu söylemek yetmiyor. Kendi tecrübelerimizden ve yaşadıklarımızdan çifte standartlı bir hukuk uygulandığını görüyoruz.”

Kılıç, sınır dışı işlemlerinin durdurulmasını ve ailesine İsviçre’de oturum hakkı tanınmasını istiyor.

Türkiye’ye geri gönderilenlerin karşılaştığı riskler

İsviçre’nin Türkiye’ye yönelik geri gönderme uygulamaları, insan hakları örgütlerinin de eleştirilerine konu oluyor.

İsviçre Mülteci Yardım Örgütü, Demokratik Hukukçular İsviçre ve İsviçre İltica ve Yabancılar Hukuku Gözlemevi’nin Ekim 2026’da yayımladığı araştırma, geri gönderilen bazı kişilerin Türkiye’ye varışlarında veya sonraki aylarda adli işlemlere maruz kaldığını ortaya koyuyor.

Araştırmaya göre Aralık 2024-Nisan 2026 arasında Türkiye’ye dönen ya da gönderilen 9 kişiden 5’i havalimanında gözaltına alındı, sorgulandı veya adli makamlara sevk edildi. Bazı kişiler hakkında ise dönüşlerinden haftalar ya da aylar sonra gözaltı ve tutuklama kararları uygulandı.

Kuruluşlar, siyasi faaliyetlerin, sosyal medya paylaşımlarının ve Kürt kültürel etkinliklerine katılımın Türkiye’de adli takibata konu olabildiğini vurguluyor.

İnsan hakları örgütleri, İsviçre’nin Türkiye’ye geri göndermeleri durdurmasını ve sığınmacılara yönelik risk değerlendirmelerini yeniden yapmasını istiyor.

Mehmet Kılıç ve ailesinin durumu, İsviçre makamlarının Türkiye’ye dönüşte güvenlik riski bulunmadığı yönündeki değerlendirmesiyle, eski basın çalışanının geçmişte yaşadığını söylediği baskılar ve insan hakları örgütlerinin uyarıları arasındaki çelişkiyi bir kez daha gündeme getiriyor.