Published on Kasım 10th, 2026

Cezaevlerinde tahliye engeli: 10 ayda en az 116 mahpusun tahliyesi ertelendi

ÖHD’nin verilerine göre, 2026 yılının ilk 10 ayında en az 116 mahpusun tahliyesi İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla ertelendi. İnsan hakları örgütleri, siyasi düşünce ve pişmanlık dayatmasının tahliye süreçlerinde belirleyici hale getirilmesine tepki gösteriyor.

Türkiye’deki cezaevlerinde mahpusların tahliye hakkının idari kararlarla engellenmesine yönelik eleştiriler sürüyor. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) tarafından açıklanan verilere göre, 2026 yılının ocak-ekim döneminde en az 116 mahpusun tahliyesi İdare ve Gözlem Kurulları tarafından ertelendi.

ÖHD üyesi avukat Elif Taşdöğen, kurulların mahpusların siyasi düşüncelerini, cezaevi içindeki tutumlarını ve pişmanlık beyanında bulunup bulunmadıklarını tahliye değerlendirmelerinde ölçüt olarak kullandığını belirtti. Bu uygulamanın temel hak ve özgürlüklerle bağdaşmadığını vurgulayan Taşdöğen, infaz mevzuatında köklü değişiklikler yapılması gerektiğini söyledi.

Beş yılı aşkın sürede yüzlerce tahliye engellendi

İnsan hakları örgütlerinin hazırladığı raporlar, tahliye ertelemelerinin münferit olaylarla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.

İnsan Hakları Derneği (İHD) Hapishane Komisyonunun verilerine göre, 2021-2024 yılları arasında en az 501 mahpusun tahliyesi ertelendi. İHD’nin 2025 yılına ilişkin verilerinde ise en az 342 mahpusun tahliyesinin engellendiği belirtildi.

ÖHD’nin 2026 yılının ilk 10 ayına ilişkin tespit ettiği 116 yeni tahliye ertelemesiyle birlikte, söz konusu dönemlerde belgelenen toplam sayı en az 959’a ulaştı.

İnsan hakları savunucuları, tahliye hakkının mahpusların siyasi görüşlerine ve idari kurulların değerlendirmelerine bağlı hale getirilmesinin hukuki güvenceyi ortadan kaldırdığına dikkat çekiyor.

Siyasi düşünceler tahliyeye engel yapılıyor

Avukat Elif Taşdöğen, İdare ve Gözlem Kurullarının değerlendirmelerinde mahpusların siyasi düşüncelerinin önemli bir yer tuttuğunu belirtti.

Mahpuslara geçmişteki siyasi faaliyetlerinden veya düşüncelerinden pişmanlık duyup duymadıklarının sorulduğunu anlatan Taşdöğen, siyasi görüşlerini değiştirmeyen kişilerin bu nedenle olumsuz değerlendirmelerle karşı karşıya kaldığını söyledi.

Taşdöğen’e göre, bir kişinin düşüncelerinden vazgeçmemesinin tahliye edilmemesi için gerekçe gösterilmesi, düşünce ve vicdan özgürlüğüne doğrudan müdahale anlamına geliyor.

Tahliye değerlendirmelerinin kişilerin siyasi kimliğine veya düşünsel tercihlerine göre değil, hukuk kuralları çerçevesinde somut ve denetlenebilir ölçütlerle yapılması gerektiğini vurgulayan Taşdöğen, mevcut uygulamanın ayrımcı sonuçlar doğurduğunu ifade etti.

29 yıldır cezaevinde bulunan Yıldırım’ın tahliyesi de ertelendi

Taşdöğen, tahliye ertelemelerinin nasıl gerekçelendirildiğine örnek olarak 29 yıldır cezaevinde bulunan Mehmet Sait Yıldırım’ın durumunu gösterdi.

Yıldırım’ın tek kişilik hücrede tutulmasına rağmen İdare ve Gözlem Kurulu tarafından örgütsel hareket ettiği yönünde değerlendirmeye tabi tutulduğunu belirten Taşdöğen, düşünce yapısının değişmediği iddiasının da tahliye ertelemesine gerekçe yapıldığını aktardı.

Tek kişilik hücrede bulunan bir mahpus hakkında bu tür değerlendirmelerde bulunulmasını eleştiren Taşdöğen, idari kurulların mahkeme kararlarının ötesine geçen yeni bir cezalandırma mekanizmasına dönüşmemesi gerektiğini söyledi.

Cezanın süresinin ve infaz koşullarının mahkeme kararlarıyla yasalar çerçevesinde belirlenmesi gerektiğini hatırlatan Taşdöğen, idari değerlendirmeler yoluyla mahpusların özgürlüklerinden daha uzun süre yoksun bırakılmasının kabul edilemeyeceğini vurguladı.

Cezaevlerinde kapasite 130 bin kişi aşıldı

Tahliye ertelemelerine ilişkin tartışmalar sürerken, Türkiye’deki cezaevlerinde aşırı doluluk da önemli bir sorun olmaya devam ediyor.

Açıklanan verilere göre, cezaevlerinde toplam 434 bin 337 tutuklu ve hükümlü bulunuyor. Buna karşılık cezaevlerinin toplam kapasitesi 304 bin 184 kişiyle sınırlı.

Bu rakamlar, cezaevlerinde kapasitenin 130 bin 153 kişi aşıldığını gösteriyor.

Cezaevlerindeki aşırı doluluğun barınma koşullarından beslenmeye, hijyenden sağlık hizmetlerine kadar birçok alanda ciddi sorunlar yarattığına dikkat çekiliyor.

İnsan hakları örgütleri, kapasitenin çok üzerinde mahpus barındırılmasının mevcut hak ihlallerini daha da ağırlaştırdığı görüşünde.

Hasta mahpusların yaşam hakkı tehlikede

Elif Taşdöğen, cezaevlerindeki sağlık sorunlarına da değinerek 7 Kasım 2026’da tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitiren hasta tutuklu Tuncer Sağlam’ın durumunu hatırlattı.

Hasta mahpusların tedaviye erişimde yaşadığı güçlüklerin ve sağlık durumlarına rağmen cezaevinde tutulmalarının ağır sonuçlar doğurabildiğini belirten Taşdöğen, bu durumun yaşam hakkı açısından ciddi bir sorun oluşturduğunu ifade etti.

Cezaevlerinde sağlık hizmetlerine erişimin güvence altına alınmasını isteyen Taşdöğen, özellikle ağır hasta mahpusların durumlarının insan hakları ve tıbbi gereklilikler temelinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Cezaevlerindeki mevcut koşulların iyileştirilmesi ve hasta mahpusların yaşadığı hak ihlallerinin giderilmesi çağrısında bulundu.

“Tahliye hakkı idarenin takdirine bırakılmamalı”

Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında cezaevlerindeki hak ihlallerinin de gündeme alınmasını isteyen Taşdöğen, infaz hukukunda eşitlik ilkesinin güvence altına alınması gerektiğini belirtti.

İdare ve Gözlem Kurullarına tanınan yetkilerin yeniden düzenlenmesini isteyen Taşdöğen, tahliye kararlarında siyasi düşüncelere dayanan ayrımcı uygulamalara son verilmesi çağrısında bulundu.

Tahliye değerlendirmelerinin açık, somut ve hukuki denetime elverişli gerekçelere dayanmasının zorunlu olduğunu vurgulayan Taşdöğen, mahpusların özgürlüklerine kavuşmasının siyasi görüşlerini değiştirip değiştirmemelerine bağlı olamayacağını söyledi.

Taşdöğen, infaz mevzuatının barış ve demokratikleşme perspektifiyle yeniden ele alınması gerektiğini belirterek, tahliye hakkının idari kurulların takdirine bırakılmamasını istedi.

İdare ve Gözlem Kurulları nasıl karar veriyor?

Cezaevlerinde faaliyet gösteren İdare ve Gözlem Kurulları, hükümlülerin koşullu salıverilme süreçlerinde iyi hal değerlendirmesi yapma yetkisine sahip.

Kurulların değerlendirmeleri, hükümlülerin cezaevi içindeki davranışları ve infaz sürecindeki durumları üzerinden gerçekleştiriliyor. Ancak insan hakları örgütleri, uygulamada siyasi düşüncelerin, pişmanlık beyanlarının ve mahpusların ideolojik tutumlarının da değerlendirmelere dahil edildiğini belirtiyor.

Özellikle siyasi mahpusların düşüncelerinden vazgeçmemelerinin olumsuz bir ölçüt olarak kullanılmasına itiraz eden hukukçular, bu yaklaşımın infaz hukukundaki eşitlik ve hukuki güvenlik ilkelerini zedelediğini savunuyor.

İHD’nin 2021-2024 döneminde en az 501, 2025 yılında ise en az 342 tahliye ertelemesi tespit etmesinin ardından, ÖHD’nin 2026 yılının ilk 10 ayında belirlediği en az 116 yeni erteleme, İdare ve Gözlem Kurullarının yetkileri ve kararlarının hukuka uygunluğu konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.