Fransa’da öğrencilerin isyanı ülke geneline yayıldı

Fransa’da eğitimde eşitsizliklere ve öğretmen eksikliğine karşı liselerde başlayan protestolar, yüz binlerce kişinin katıldığı kitlesel gösterilere dönüştü. Öğrenciler, işçiler ve sendikalar hayat pahalılığına, düşük ücretlere ve kamu hizmetlerindeki kesintilere karşı sokaklara çıktı.

Fransa’da eylül ortasında başlayan öğrenci eylemleri, 17 Ekim’de ülke çapında büyük bir protesto dalgasına dönüştü. Paris, Marsilya, Lyon, Lille, Bordeaux ve Strasbourg’un da aralarında bulunduğu çok sayıda kentte toplam 110 gösteri düzenlendi.

Protestoların çıkış noktası, Paris’in kuzeydoğusundaki yoksul işçi mahallelerinin bulunduğu Seine-Saint-Denis bölgesi oldu. Öğretmen açığı, kalabalık sınıflar, bakımsız okul binaları ve eğitim olanaklarındaki eşitsizliklere karşı dersleri boykot eden lise öğrencilerine öğretmenler ve veliler de destek verdi.

Eğitimde eşitsizlik tepkileri büyüttü

Öğrencilerin talepleri kısa sürede eğitim alanının dışına taşarak ekonomik ve sosyal sorunlarla birleşti. Yükseköğretime erişimdeki güçlükler, kamu hizmetlerine ayrılan kaynakların azalması ve yaşam koşullarının ağırlaşması protestoların ortak gündemi haline geldi.

İktisatçı Thomas Piketty, Le Monde gazetesinde yayımlanan değerlendirmesinde öğrenci hareketini Macron yönetiminin yaşadığı siyasal krizin göstergelerinden biri olarak nitelendirdi.

Piketty’nin aktardığı verilere göre, 2017-2026 döneminde Fransa’da yükseköğretime ayrılan bütçe nominal olarak artmasına rağmen enflasyon ve öğrenci sayısındaki yükseliş nedeniyle öğrenci başına düşen reel kaynak yaklaşık yüzde 20 azaldı.

Eğitimdeki sınıfsal eşitsizliğe de dikkat çeken Piketty, varlıklı bölgelerde sözleşmeli veya mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin oranı yüzde 10 dolayındayken yoksul bölgelerde bu oranın yüzde 50’ye ulaştığını belirtti. Piketty, sorunun kaynak yokluğundan çok mevcut zenginliğin nasıl bölüşüldüğüyle ilgili olduğunu savundu.

Sendikalar ve emekçiler de sokakta

Öğrencilerin başlattığı hareket, işçi sendikaları ve farklı toplumsal kesimlerin katılımıyla genişledi. Genel Emek Konfederasyonu (CGT) ve Solidaires başta olmak üzere sendikalar, ücretlerin ve emekli aylıklarının artırılmasını, kamu hizmetlerinin güçlendirilmesini ve hayat pahalılığına karşı önlem alınmasını talep etti.

Çiftçi örgütleri, iklim hareketi ve Sarı Yelekliler de gösterilere katıldı. Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) lideri Jean-Luc Mélenchon Paris’teki yürüyüşte yer alırken komünistler ve Yeşiller de çeşitli kentlerde eylemlere destek verdi.

Gösterilerin büyük bölümü barışçıl geçmesine rağmen bazı kentlerde polisle çatışmalar yaşandı. Paris’te mağazalar yağmalandı, araçlar ateşe verildi. Limoges’da belediye binasında yangın çıktı. Marsilya ve Lyon’da da kamu binaları zarar gördü.

İçişleri Bakanlığı 17 Ekim akşamı yaklaşık 400 kişinin gözaltına alındığını bildirdi. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez olaylardan radikal sol grupları sorumlu tutarken Mélenchon, hükümetin güvenlikçi politikalarını eleştirdi. Önceki gösterilerde bir gencin polis müdahalesi sırasında elini kaybetmesi üzerine soruşturma başlatıldı.

Yeni eylemler 5 Kasım’da

Fransa’da öğrenciler ve sendikalar mücadeleyi sürdürmeye hazırlanıyor. 5 Kasım için yeni gösteri ve grev çağrıları yapılırken öğrenciler öğretmen açığının giderilmesini, eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasını ve polis müdahalelerinin sona erdirilmesini istiyor.

Sendikalar ise ücret artışları, sosyal hakların korunması ve kamu hizmetlerine daha fazla kaynak ayrılması taleplerinde ısrar ediyor. Fransa’da öğrencilerin başlattığı protestolar, eğitim alanındaki sorunları aşarak hükümetin ekonomik ve sosyal politikalarına yönelik kitlesel bir itiraz hareketine dönüşmüş durumda.