Published on Şubat 14th, 2026

Komisyon Raporu taslağına dair merak edilenler: Sezai Temelli yanıtladı

Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde çalışan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun rapor taslağına dair tartışmalar sürerken, Sezai Temelli taslağın içeriğini ve sürecin olası takvimini Konuşma Zamanında anlattı. Temelli, raporun özel yasa, silah bırakma süreci ve demokratikleşme başlıklarında konsantre bir çerçeve sunduğunu vurguladı.

Rojda Aslan – İlke TV

TBMM’de çalışmalarını sürdüren Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun rapor taslağına ilişkin kamuoyunda ve siyasi kulislerde çok sayıda iddia gündeme gelirken; DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli, taslağın içeriği ve sürece ilişkin merak edilenleri İlke TV’de anlattı.

Temelli, İlke TV’de yayınlanan Konuşma Zamanı programında Dilek Odabaş ve Ercüment Akdeniz’in sorularını yanıtladı.

Temelli’nin rapor taslağına ilişkin aktardığı değerlendirmelerden öne çıkanlar şu şekilde

Rapor taslağı partilere ulaştıktan sonra ne oldu?

40 sayfalık ilk rapor taslağı 10 Şubat’ta tamamlanarak partilere sunuldu. Partiler, görüş ve önerilerini yazım heyetine iletti. Bu çerçevede ikinci taslak tamamlanıyor. Bu taslağın da iki gün içinde tamamlanması bekleniyor. Komisyon, bu ikinci taslağın üzerinden rapora nihai halini verecek. Rapor taslağı, ayrıntılı değil konsantre bir metinden oluşuyor.

Taslak raporda neler var? Ara başlıklarda ne öne çıkıyor?

Metnin merkezinde duran başlık özel yasa. Silah bırakanlara dair siyaset alanına geçmek için hukuki güvence önerisi ön plana çıkıyor.

AK Parti’nin raporunda silahların tamamen bırakılmasına yönelik “teyit ve tespit” mekanizmasının kurulması vurgulanıyordu. Taslak raporda teyit tespit şartı yer alıyor mu?

Önce sürece ilişkin bir yasa hazırlanacak. Teyit ve tespit mekanizması ise raporun tamamlanması ve yasa teklifinin hazırlanmasının ardından gündeme gelecek. Komisyon bu konuda büyük çoğunlukla ikna olmuş durumda.

Komisyon raporu hazırlandıktan sonra TBMM’ye nasıl gelecek? Önce Genel Kurul’a mı, Cumhurbaşkanı’na mı, ihtisas komisyonlarına mı iletilecek? Nasıl bir takvim işleyecek?

Tavsiye niteliğindeki raporun Şubat ayının sonunda tamamlanması planlanıyor, çünkü Şubat sonunda komisyonun çalışma süresi bitiyor. Komisyon raporu tavsiye niteliğinde bir metin olduğu için önce milletvekillerine, yani Genel Kurul’a gönderilecek ancak bir oylaması olmayacak.

Rapor yayınlandıktan sonra, sürece dair özel kanun teklifinin hazırlanması aşamasına geçilecek. İktidar partisinin ya bugüne kadar yaptığı gibi ya teklifi kendisinin hazırlayacak; ya da diğer partilerle birlikte hazırlayacak.

Süreç yasasına bağlı olarak infaz yasasında, Terörle Mücadele Kanunu’nda, kayyım düzenlemelerinde yapılması gereken başka bir çok değişiklik var. Bu düzenlemelerin de sürece dair kanun teklifinin ardından paketler halinde TBMM gündemine gelmesi bekleniyor. Bu hesapla süreçle ilgili yasa teklifin Mart ayında Adalet Komisyonu’na gelmesi gerekiyor. Çünkü yasama yılı Temmuz ayında bitiyor.

Teklif Adalet Komisyonu’na geldikten sonra komisyonda oylanacak ve içtüzük gereği teklifin kabul edilmesi için salt çoğunluk aranacak. Teklif komisyondan geçerse TBMM Genel Kurulu’nda oylanacak ve kabul edilirse yasallaşacak. Bu da Mart sonrasında TBMM’nin yoğun bir adalet takvimi takip edeceğini ve çalışma temposunun hızlanacağını gösteriyor.

CHP, anayasa değişikliği gerektiren konuların bu komisyonun değil, ayrı bir zeminin konusu olması gerektiğini savunuyor. Bu durumda anadil, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve eşit yurttaşlık başlıkları geçiş yasasının değil, sonraki demokratikleşme paketlerinin konusu mu olacak?

Temelli’ye göre CHP ve DEM Parti arasındaki yaklaşım farkı şuradan doğuyor: CHP, büyük bir demokratikleşme paketiyle yola çıkmak istiyor. DEM Parti ise bu paketle demokratikleşmenin önündeki engellerin kalkabileceğini düşünüyor. Ne olursa olsun, anayasal düzenleme gerektiren konular raporda tartışılmıyor.

AYM ve AİHM kararlarının uygulanması, Siyasi Partiler ve Seçim Kanunu’ndaki antidemokratik hükümler, kayyım atamaları, CMK, TCK ve Terörle Mücadele Kanunu’ndaki keyfiyete açık düzenlemeler, umut hakkı konuları raporda yer alacak mı?

Umut hakkı, Temelli’nin ifadesiyle raporda siyasal bir jargonla veya Abdullah Öcalan şahsındaki bir ihlal şeklinde yer almayacak, hukuk jargonu içinde tarif edilecek.

Rapor ayrıca AİHM ve AYM kararlarının uygulanmasıyla ilgili de güçlü başlıklar barındırıyor.

Kayyum meselesi ne olacak? Uygulamada somut bir değişiklik planlanıyor mu?

Raporda kayyımlarla ilgili bir bölüm de var. İdari ve yasal uygulama arasındaki farkın ortadan kaldırılması hedefleniyor. Kayyım atamaları yerine Belediye Meclisi’nden geçici görevlendirmeler, aklanma sonrası göreve iadeler yapılabileceği; bu mekanizmaların yeniden işler kılınabileceği vurgulanıyor. Komisyonda bu konuda uzlaşı sağlanmış durumda.

Cezaevindekiler için kademeli tahliye olacak mı? Silah bırakıp ülkeye dönecek olanlarla cezaevinde bulunanlar için ayrı düzenlemeler mi yapılacak? Özel yasa kimleri kapsayacak, çerçevesi ne olacak?

Hazırlanacak özel yasanın sadece silah bırakanları mı yoksa iltisaklı, irtibatlı ve yargılanmış kişileri de mi kapsayacağı konusunda belirsizlik sürüyor. Ancak rapordaki tavsiye, yasanın kapsamının geniş tutulması yönünde.

Ayrıca raporda “suça karışan-karışmayan” ayrımı da olmayacak.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin üç ayrı kararına rağmen tahliye edilmeyen Selahattin Demirtaş bu özel yasa kapsamında tahliye edilecek mi? Tahliyesi için bu düzenleme mi bekleniyor?

Temelli, Demirtaş’ın AİHM kararlarına rağmen cezaevinde olmasının bir ihlal olduğunu ve bunun için özel bir düzenlemeye ihtiyaç olmadığını belirtiyor.

Temelli aynı zamanda özel yasa hazırlanmasının bir siyasi programın varlığını da gösterdiğini; dolayısıyla süreçte yol katedildikçe buna bağlı belli adımların da atılacağını hatırlatıyor.

Raporda siyasi partiler yasası ve seçim yasasıyla ilgili ortaklaşmış bir öneri var mı?

Henüz böyle bir ortaklaşma yok.

Komisyon üyelerinden ya da siyasi partilerden biri şerh koyarsa, rapor şerhli mi geçecek? Şerhlerin rapora eklenmeyeceği ve kabul edilmeyeceği yönündeki haberler doğru mu?

Raporda şerhli bölümler de olabilir. Bununla ilgili işleyişsel bir engel yok.

Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu varlığına devam edecek mi?

Komisyonun çalışma süresi Şubat sonunda bitiyor. TBMM başka fonksiyonlarla başka komisyonlar kurabilir ama bu komisyon işlevini tamamlamış olacak.