DEM bile “süreç” raporunu kabul etti: 47 kabul, 2 ret, 1 çekimser

Ortak rapor taslağı bugün süreç komisyonunda oylandı ve şerhli kabul edildi. EMEP ve TİP hayır oyu verirken CHP’den Türkan Elçi çekimser kaldı.

Süreç kapsamında Mecliste kurulan “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu”, bugün TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında 21’inci kez toplandı. TBMM Tören Salonu’nda yapılan toplantıda, yazım ekibinin tamamladığı ortak rapor taslağı oylandı. DEM Parti rapora şerh koydu. Bu durum, her siyasi partinin itirazlarının kayda geçirilip rapor eki olarak yer alması formülüyle aşıldı. DEM Parti bu şartla rapora “evet” oyu kullanma kararı aldı. Oylamada 47 üye kabul, 2 üye ret, 1 üye çekimser yönde oy kullandı. EMEP ve TİP hayır oyu verirken CHP’den Türkan Elçi çekimser kaldı.

Ekleriyle birlikte 60 sayfa olan rapor, “Komisyon Çalışmaları”, “Komisyonun Temel Hedefleri”, “Türk Kürt Kardeşliğinin Tarihi Kökleri ve Kardeşlik Hukuku”, “Komisyonda Dinlenen Kişilerin Mutabakat Alanları”, “PKK’nın Kendisini Feshetmesi ve Silah Bırakması”, “Sürece İlişkin Yasal Düzenleme Önerileri ve Demokratikleşme İle İlgili Öneriler” ve “Sonuç ve Değerlendirme” başlıklı 7 bölümden oluşuyor.

Rapor taslağı siyasi partilerle yapılan görüşmelerin ardından revize edilmişti. Raporda, “Kanunla örgüt mensuplarının tabi olduğu sürecin izlenmesini ve raporlanmasını temin edecek, yürütme içerisinde bir mekanizmanın oluşturulması gerektiği” vurgulandı. Yasal düzenlemelerin toplumda cezasızlık ve af algısı oluşturmaması gerektiği belirtildi. Silah bırakan PKK mensuplarının topluma kazandırılması için “amaca özgülenmiş, müstakil ve geçici” yasal düzenleme önerildi.

‘Umut hakkı’ndan özel olarak söz edilmedi; AİHM ve AYM kararlarına uyulması tavsiye edildi. Önerilerde ana dili ve eşit yurttaşlıktan özel olarak bahsedilmedi ancak “Doğuştan gelen haklar” denilerek mevzuattaki engellemelere dair iyileştirici düzenleme yapılması önerildi. Kayyımlarla ilgili görevden almayı engelleyici bir hüküm olmamakla birlikte yeni belediye başkanı seçiminin belediye meclisi iradesine bırakılması önerildi.

Kurtulmuş: Tarihi bir dönemden geçiyoruz

Numan Kurtulmuş toplantı başlarken yaptığı konuşmada raporun başlıklarını ve eklerini saydı, “Bu 21’inci toplantımızda partiler adına söz alacak olan değerli arkadaşlarımızın konuşmalarını da içeren tutanak, tam şekliyle bu 21’inci toplantının, özeti olarak ekin sonunda yayınlanacaktır” dedi.

Kurtulmuş, “Komisyon çalışmaları, toplumsal barışın, birliğin ve milli dayanışmanın güçlendirilmesine yönelik tarihi sorumluluğun bir yansımasıdır, ifadesidir. Halkımızın uzun yıllar boyunca ağır bedeller ödeyerek karşı karşıya kaldığı sorunlar, Gazi Meclisimizin yasa yapıcı ve denetleyici niteliğiyle ele alındığında kalıcı bir çözüm ufku kazanmaktadır. Bugün terör meselesinde tarihi bir dönemden geçiyoruz” dedi.

“Nihayet değil başlangıç”

Numan Kurtulmuş, “Komisyon raporumuz bir nihayet değil, bilakis atılan ve atılacak kararlı adımların mihenk taşı olarak kabul edilmelidir” dedi. Kurtulmuş, Cumhurbaşkanı Erdoğan başta olmak üzere komisyonda yer alan siyasi partilerin genel başkanlarına ve dinlemelere katılan konuşmacıları teşekkür etti.

Yeni anayasa mesajı verdi

Kurtulmuş konuşmasında ayrıca “Yeni bir anayasa hazırlama konusu komisyonumuzun görev alanında olmamakla birlikte ülkemiz için tehir edilemez yerine getirilmesi gereken ortak bir sorumluluk olarak ödev ve sorumluluk olarak önümüzde durmaktadır. Komisyon çalışmalarının neticesinde raporda bahsedilen düzenlemeler ve önerilere ek olarak siyasi partilerimizin daha önce çeşitli vesilelerle kamuoyu ile paylaştığı raporlarda ifade ettikleri daha demokratik, sivil, özgürlükçü, katılımcı ve kapsayıcı yeni bir anayasaya ihtiyaç duyulduğu da aşikardır. Ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü, Siyasi Partiler Kanunu ve seçim kanunlarında yapılacak demokratik değişiklikler de yüce meclisimizin sorumluluklar arasındadır. Komisyonumuz adını oluşturan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi hedefi bu adımların da atılması ile birlikte nihayete erecektir” dedi.

Kurtulmuş daha sonra somut önerileri içeren raporun 6 ve 7’nci bölümlerini paylaşması üzere sözü TBMM Genel Sekreter Yardımcısı Ahmet Bozkurt’a bıraktı.

“Müstakil ve geçici yasa” önerisi

Raporda, sürecin ilerleyişi için silah bırakmanın tespit ve teyidine dayalı bir yol haritası çizilirken, buna eşlik edecek kapsamlı yasal düzenlemeler önerildi.

Raporda, “Toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesini temin etmek üzere, silah bırakmayla birlikte süreci ve sonrasını yönetecek, amaca özgülenmiş, müstakil ve geçici mahiyette bir yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır. Silahların bırakılması süreciyle birlikte ele alınacak müstakil yasanın, sürecin sonuçlarını tümüyle ortadan kaldıracak ve demokratik siyaset zeminini güçlendirecek ölçüde kapsayıcı olması tavsiye edilmektedir. Kanun, silahı ve şiddeti reddeden bireylerin topluma yeniden kazandırılmasını, silah ve şiddete kalıcı olarak son verilmesini ve meselenin bütünüyle hukuki ve siyasi zemine çekilmesini amaçlamalıdır. Bu doğrultuda kanun, örgüt mensuplarının yalnızca silah bırakma sonrasında hukuki durumlarını tespit ve tayine yönelik olmamalıdır. Kanun aynı zamanda ilgili kişilerin adil, güvenli ve sağlıklı, şekilde toplumla bütünleşmesini hedeflemelidir” denidi.

Bülent Kaya: Süatle yasalaşmalı

Yeni Yol Grubu adına konuşan Bülent Kaya, “Bu belgenin Meclisimizin ve komuoyunun takdirine sunulmasından sonra siyasi partiler ve vekiller olarak bir irade ortaya koymalıyız. Süreç yasaları, demokratik ve hukuk devletindeki eksiklikler ya da daha kamil manada bir demokrasi hedeflenmesi için ortaya konulmuş önerilerin süratle yasalaşması için bir eylem planını ortaya koymamız lazım” dedi.

Feti Yıldız: Üniter devlet ve resmi dil tartışılamaz

MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, “İnfaz sistemimizin düzeltilmesi lazım. Burada eşitliğin sağlanması gerekir. Komisyonumuzun temel anayasa ilkelerini, üniter devlet yapısını dönüştürmek gibi bir yetkisi, misyonu yoktur. Türkiye’nin üniter yapısı, toprak bütünlüğü, laik cumhuriyet ilkesi ve resmi dilin Türkçe olduğu konuları üzerinde tartışma yapılamaz. Anayasa’nın 90. maddesi ortadadır. AİHM ve AYM kararlarına hukuk devletinin gereği olarak uymak zorundayız” dedi.

DEM Parti’den şerh

DEM Parti rapora şerhini açıkladı. Şerhte özetle şunlar yer aldı:

“Ortak rapor taslağında, ‘Terörsüz Türkiye süreci’, ‘terör örgütü’, ‘terör belası’ gibi kavramların kullanılmasını uygun bulmuyoruz.
Kürt meselesi ‘terör’ kavramı ile anılamaz. Kürt meselesi vardır ve bu bir terör sorunu olarak görülemez.
Rapor taslağının ilgili yerlerinde acıları bile tek taraflı tarif etmek, Kürt halkının yaşadığı acıları görmezden gelmek, kabul edilebilir değildir.
Sayın Öcalan’ın ve mücadelesinin taslak raporda ısrarla ‘terör’, ‘terör örgütü’ gibi kavramlarla birlikte tanımlanmasını, sürecin hukuku ve gereklilikleri noktasında doğru bulmamaktayız.
Ortak rapor taslağının ‘Doğuştan gelen dokunulamaz ve devredilemez…’ hakların başta ana dili hakkı ve kimlik/kültür hakları gibi insanlık değerlerini ve evrensel hakları içerdiğini özellikle belirtmek isteriz.”

DEM Parti Grup Başkan Vekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Erdoğan, Bahçeli, Öcalan ve komisyon üyelerine teşekkür ederek parti görüşlerini aktarmak üzere sözü İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek’e bıraktı. Çiçek de şerh gerekçelerini açıkladı.

MHP’den “Tespit ve takip mekanizmaları” vurgusu

Toplantı öncesi paylaşım yapan MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, “Bundan sonraki safhada, tespit ve takip mekanizmalarının öngörülebilirliği, idari ve hukuki düzenlemelerin açıklığı, toplumsal uyum adımlarının kapsayıcılığı ve Meclis denetiminin sürekliliği belirleyici olacaktır” dedi.

Yıldız, ortak kanaatin, “şiddetle mücadele yönteminin sadece güvenlik tedbirleriyle sınırlı kalmaması gerektiği” yönünde olduğunu belirtti ve “Oluşan müşterek kanaat, sürecin kamu düzenini koruyan, hak ve hürriyetleri genişleten, toplumsal rızayı büyüten ve ortak geleceği kurumsal bir disiplin içinde taşıyan bir yol üzerinde ilerlemesi yönündedir” dedi.

Yıldız ayrıca “Komisyon raporu, idari ve hukuki düzenlemeler için yol gösteren bir çerçeve ortaya koyarken, topluma uyum adımlarının ertelenemez bir alan olduğunu hatırlatmaktadır” ifadelerini kullandı.

CHP’den nitelikli çoğunluk vurgusu

Oylama öncesinde CHP Grup Başkanvekili Murat Emir de komisyonun çalışma usullerine dikkat çekti. “Raporun Komisyonca kabul edilebilmesi

için Komisyon Çalışma Usul ve Esasları Yönergesi 6. Madde uyarınca nitelikli çoğunluk aranacak” dedi.

Komisyon yönergesine göre, kanun teklifi hazırlanmasına ilişkin kararlar üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla alınıyor. Bu kapsamda, 51 üyeli komisyonda raporun kabulü için 31 “evet” oyu gerekiyor.

Komisyon üyelerinin 22’si AKP, 11’i CHP, 5’i DEM Parti, 4’ü MHP, 3’ü Yeni Yol Grubu’ndan. HÜDA-PAR, Yeniden Refah, TİP, EMEP ve DSP’nin de 1’er üyesi bulunuyor. Demokrat Parti kontenjanından yer alan milletvekili Haydar Altıntaş ise İmralı ziyareti sonrası komisyondan ayrılmıştı. (Evrensel, Avrupa Demokrat)